Πλαγιώτικα έθιμα - Το πανηγύρι των Πλαγίων (Ι.Ν. Αγ. Παρασκευής)

Νεαροί Πλαγιώτες και Πλαγιώτισσες διασκεδάζουν υπαίθρια στο καφενείο του Καλαμάτα (ίσως στο πανηγύρι του χωριού). Πιθανόν τη δεκαετία του '60. Από δεξιά διακρίνονται: 1. ο Χρήστος Μποράκης, 2. ο Γρηγόρης Γκέρλοβας, 3... (Από το αρχείο της κ. Αναστασίας Γκέρλοβα).


Πανηγύρι  του  Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής - Στις 26 Ιουλίου γιορτάζει το χωριό την πολιούχο Αγία Παρασκευή, την προστάτιδα του χωριού Μπογάζκιοϊ από τις αλησμόνητες πατρίδες. Την εικόνα της Αγίας Παρασκευής την έφεραν στο Καρασινάν ευλαβικά οι πρόσφυγες του χωριού τις μέρες της προσφυγιάς, και την τιμούν με ιδιαίτερη ευλάβεια κάθε χρόνο.


Ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Πλαγίων. Από το αρχείο του Θεόδωρου Π. Μποράκη.

Οι πανηγυρικές εκδηλώσεις διατηρούνται ως έθιμο από το παρελθόν, απὸ τὀτε που τα γλέντια διαρκούσαν μέχρι και τρεις μέρες και προσέλκυαν το ενδιαφέρον ντόπιων και κοντοχωριανών που συμμετείχαν στις εκδηλώσεις, μετακινούμενοι από τα χωριά τους με όποιο μέσο διέθεταν. Σύμφωνα με τα λεγόμενα των παλιών, έρχονταν ακόμα και με τα πόδια, ιδιαίτερα από τα χωριά Φανός και Χαμηλό που βρίσκονται πλησιέστερα. Ιδιαίτερα πριν τον πόλεμο που υπήρχαν στα Πλάγια καμιά δεκαριά καφενεία, την παραμονή της γιορτής, το χωριό γίνονταν κέντρο αναφοράς όλης της περιοχής. Οι κάτοικοι του χωριού διοργάνωναν αγώνες παραδοσιακής πάλης με συμμετοχὴ παλικαριών του χωριού και  της  γύρω περιοχής με έπαθλα καλοθρεμμένα ζυγούρια.



Εικόνισμα της Αγία Παρασκευής του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Πλαγίων Παιονίας
Πηγή φωτογραφίας: Θοδωρής Π. Μποράκης.


Το Αγίασμα της Αγίας Παρασκευής - Σε απόσταση 2 χιλιομέτρων νοτιανατολικά από τα Πλάγια και σε ειδυλλιακή τοποθεσία, με πλατάνια και ρέμα, υπάρχει το αγίασμα της Αγίας Παρασκευής. Την κατάφυτη εκείνη τοποθεσία διέσχιζαν παλαιότερα οι κάτοικοι των χωριών της περιοχής που κατευθύνονταν στο χωριό Δρέβενο και στη συνέχεια στην Αξιούπολη.
Οι παλαιότεροι θυμούνται τα μεγάλα γλέντια που γίνονταν εκεί αλλά και τις προτροπές των γονέων τους να τους φέρουν αγίασμα να ραντίσουν τα χωράφια για να γίνουν πιο γόνιμα, τα ζώα για να γίνουν πιο αποδοτικά και τις άτεκνες γυναίκες για να τεκνοποιήσουν.
Σύμφωνα με την παράδοση και με ισχυρισμούς πολλών κατοίκων του χωριού, η Αγία Παρασκευή πριν κάθε μεγάλο γεγονός (πολέμους, θεομηνίες κλπ) εμφανιζόταν πάντα για να εμψυχώσει και να προστατέψει του κατοίκους από κάθε κακό.


Το Αγίασμα της Αγίας Παρασκευής στη διαδρομή Πλαγίων - Δρέβενου. Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη

Το ματωμένο πανηγύρι του ’46 - Ήταν οι συνέπειες του μεγάλου διχασμού που έμελλε να χτυπήσουν το χωριό και να μαυροφορέσουν Πλαγιώτικες οικογένειες τις μέρες του ματωμένου πανυγηριού του 1946. Ήταν ανήμερα της Αγιας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου όταν με απόφαση του Στρατοδικείου εκτελέστηκε στα Γιαννιτσά μεταξύ άλλων ο Πλαγιώτης Γεώργιος Μουτσάκης που ήταν μέλος των αντάρτικων ομάδων της Αριστεράς. Μερικές μέρες αργότερα στις 29 Ιουλίου οι αντάρτες δολοφόνησαν τον πρόεδρο του χωριού Γρηγόριο Μαμτζαδέρη και τον αγροφύλακα Νικόλαο Σμυρλίδη στη διαδρομή Πλαγίων – Αξιουπόλεως λίγο πριν το Κοτζά Ντερέ.   


Πλαγιώτες. Από το αρχείο της κ. Αναστασίας Γκέρλοβα.

Σήμερα, οι εκδηλώσεις, γίνονται όπως και τότε στην πλατεία και οργανώνονται από τους καταστηματάρχες που διατηρούν ψησταριές και καφενεία. Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, πέρα από τις ερασιτεχνικές κομπανίες που έπαιζαν λαϊκή μουσική μέχρι αργά τη νύχτα, παρουσιάζονται, ιδιαίτερα κατά την παραμονή της γιορτής, και τοπικοί παραδοσιακοί σύλλογοι γειτονικών περιοχών χορεύοντας στην πλατεία δημοτικούς χορούς. Η αίγλη των παλιών πανηγυριών, όπως και να έχει, χάθηκε μαζί με την γραφικότητα των πρώτων κατοίκων του χωριού, με τη θρακιώτικη ντοπιολαλιά (τα πλαγιώτ’κα, που λέμε...), με τις καλές φορεσιές τους, όπως ντύνονταν ο καθένας στο Μπογάζκιοϊ, στο Αρναούτκιοϊ, στην Αρτάκη ή στη Μεσόπολη. Χάθηκε η αίγλη των πανηγυριών μαζί με τις μουσικές που έπαιζαν οι πλάκες του γραμμόφωνου στο καφενείο του Γκέρλοβα, μαζί με το βιολί και το ούτι των μουσικάντηδων –μέσα σ’ εκείνες τις μουσικές που μέχρι και η Ρεβέκα τραγούδησε κάποτε (ξέρουν οι πολύ παλιοί πλαγιώτες...) και τα παλικάρια έστηναν μπροστά της το χορό μέσα στο καφενείο τού «Κουμπαράκη».


Ο εικονιζόμενος Γεώργιος Ιωάννου (Αδαμακης) ήταν ο παλαιότερος επαγγελματίας μουσικός από τα Πλαγια.
Πηγή φωτογραφίας: Κωνσταντίνος Ι. Πασχαλέρης.

Μουσικοί του χωριού - Μεταπολεμικά υπήρξαν χωριανοί που έπαιζαν μουσικά όργανα στο πανηγύρι και σε άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις: ο Βασιλάκης Καραολάνης (Τσαλκιτζής) έπαιζε ούτι, ο Αγγελής Ρέπος έπαιζε κλαρίνο, ο Γιώργος Ιωάννου (Αδαμάκης) έπαιζε βιολί, ο Απόστολος Πουλίδης κι ο Παναγιώτης Πασατσιφλικιώτης έπαιζαν ακορντεόν, ο Γιάννης Πασατσιφλικιώτης έπαιζε μπουζούκι και ακορντεόν, ο Κωνσταντίνος Γκιούρνταλης έπαιζε γκάιντα. Αργότερα, τη δεκαετία του ’80 ο Στέλιος Πλατής έπαιζε αρμόνιο, ενώ μπουζούκι παίζουν: ο Νίκος Γκιούρταλης, ο Καλούδης Γκιούρνταλης, ο Γιάννης Αρναουτίδης.

Πλαγιώτες μουσικοί. Από το αρχείο της κ. Αντωνίας Κούντιου Πασατσιφλικιώτη.