Σύγχρονη Παιονία - Μνημεία και Μουσεία

Πηγή χάρτη: Δήμος Παιονίας

[Προδημοσίευση από το βιβλίο "ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΠΛΑΓΙΩΝ - Εν Παιονία Κιλκίς" που θα κυκλοφορήσει με ολοκληρωμένη ύλη, δωρεάν, σε ψηφιακή μορφή στις αρχές του 2022.]

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στην Αξιούπολη: Το μουσείο στεγάζεται στο παλαιό δημοτικό σχολείο της Αξιούπολης, σε μικρή απόσταση από το κέντρο της πόλης. Το μουσείο, που διοικείται από την Εταιρία Ανάπτυξης Πολιτισμού - Τουρισμού Αξιούπολης, αναπτύσσει ενεργό δράση στους τομείς της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος και της διαφύλαξης της πολύτιμης κληρονομιάς του φυσικού πλούτου της περιοχής. Περιλαμβάνει συλλογές με θέμα το περιβάλλον και το φυσικό πλούτο της περιοχής και ευρύτερα. Τα εκθέματα του μουσείου παρουσιάζονται στις ενότητες: βοτανική, πανίδα, γεωλογία, παλαιοντολογία, πετρώματα & ορυκτολογία. Δ/νση: Αξιούπολη, Τ.Κ. 61400, Τηλέφωνο 23430 31656, Fax: 23430 31484, Email: museumax@otenet.gr

Αρχαιολογικός χώρος Ευρωπού[1]: Ο χώρος βρίσκεται δίπλα στο χωριό Ευρωπός. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως την αρχαία νεκρόπολη και την προϊστορική της πόλη, η οποία κατοικήθηκε από τον 6ο αιώνα π.Χ. μέχρι το τέλος της αρχαιότητας. Ανάμεσα στα ευρήματα που αποδεικνύουν την μεγάλη σημασία της αρχαίας πόλης και τις επαφές της με την υπόλοιπη Ελλάδα βρίσκεται και ο περίφημος Κούρος. Πρόκειται για κυκλαδίτικης τεχνοτροπίας άγαλμα σημαντικού πολίτη σε φυσικό μέγεθος, που εκτίθεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Κιλκίς. Εντός του αρχαιολογικού χώρου, στην αρχική τους θέση θα δείτε εντυπωσιακούς ρωμαϊκούς τάφους, από τους οποίους οι περισσότεροι είναι ακτέριστοι. Στους κτερισμένους βρέθηκαν αγγεία, όπλα,

εργαλεία, κοσμήματα, νομίσματα και ειδώλια, που μας δίνουν πληροφορίες για τα ταφικά έθιμα της εποχής. Η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο Ευρωπού

είναι δυνατή μόνο κατόπιν επικοινωνίας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς 2310 801402, 23410 22477 efakil@culture.gr

Ταφικός τύμβος στη Μεσιά: Βρίσκεται στην χώρα της αρχαίας Ευρωπού κι έχει διάμετρο 32 μέτρων και ύψος 5 μέτρα. Αποτελεί πιθανότατα τάφο επιφανούς μέλους της περιοχής κατά τον 3ο ή 4ο αιώνα π.Χ.[2]

Μουσείο Α΄ Παγκοσμίου πολέμου – Μάχης Σκρα, στο Σκρα: Το μουσείο λειτουργεί από τον Μάϊο του 2002 σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο. Η έκθεση του Μουσείου, παρουσιάζει κειμήλια, φωτογραφίες και ιστορικά έγγραφα από το Μακεδονικό Μέτωπο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου καθώς και από την καθοριστική για τους Έλληνες νικηφόρα μάχη του Σκρα την πασίγνωστη νικηφόρα μάχη της 17ης Μαϊου του 1918 (Μάχη Σκρα), μια από τις σκληρότερες του Μακεδονικού Μετώπου. Για την επίσκεψη στο μουσείο απαιτείται προγραμματισμός ραντεβού με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.[3]

Τηλέφωνο 23430 31656, Fax : 23430 31484 e-mail: museumax@otenet.gr

Λαογραφικό μουσείο Γουμένισσας: Το 1991, ο Χρήστος και η Κατερινα Αλευρά ιδρύουν ένα μουσείο λαογραφίας στην Γουμένισσα, μια γραφική μικρή πόλη στο νομαρχιακό διαμέρισμα του Κιλκίς 85 χλμ από Θεσσαλονίκη. Στεγάζεται σε ένα νέο διώροφο κτήριο στο δρόμο από Γουμένισσα προς το κοντινό χωριό Γρίβα, και ο σκοπός του είναι να συντηρήσει την λαϊκή παράδοση και τον πολιτισμό και να μυήσει τη νεώτερη γενιά στα μυστικά και τις ομορφιές του λαϊκού Πολιτισμού. Δ/νση: Δημητρίου Κακάβου 18, τηλέφωνο 23430 41362/ 41525.

Λαογραφικό μουσείο Γοργόπης: Η έκθεση παρουσιάζει αντικείμενα οικιακής χρήσης (αργαλειό, πινακοτές κ.α.) που έφεραν οι κάτοικοι, από τις αλησμόνητες πατρίδες (Μ. Ασία, Πόντο, Θράκη) και τα χρησιμοποιούσαν μέχρι τη δεκαετία του ’70 και του ’80. Για την επίσκεψη στο μουσείο απαιτείται να προγραμματιστεί ραντεβού με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Τηλέφωνο 23430 31656, Fax: 23430 31484, e-mail: museumax@otenet.gr

Στρατιωτικό νεκροταφείο πεσόντων Σκρα -Ραβινέ στην Αξιούπολη - Το στρατιωτικό νεκροταφείο της Αξιούπολης βρίσκεται δίπλα στο Δημοτικο νεκροταφείο αλλά έχει ξεχωριστή είσοδο. Στο στρατιωτικό νεκροταφείο έχουν ταφεί μαχητές και στελέχη του ελληνικού στρατού που έπεσαν μαχόμενοι στις μάχες του Σκρα και του Ραβινέ. Στην είσοδο του νεκροταφείου υπάρχουν μαρμάρινες επιγραφές που αναφέρουν: (αριστερά της εισόδου) "Στρατιωτικόν νεκροταφείον πεσόντων εις Σκρα και Ραβινέ (1916 - 1918)". (Δεξιά της εισόδου) "Ανηγέρθη υπό Κοινότητος Αξιουπόλεως τη συνεισφορά των κατοίκων και τη ευγενή συμβολή τού Διοικητού υποτομέως Αξιού Μπασιάκου Σωτηρ. 1939".[4]

Βρετανικό κοιμητήριο στο Πολύκαστρο: βρίσκεται δίπλα στα δημοτικά κοιμητήρια Πολυκάστρου. Σε μαρμάρινες πλάκες, δεξιά κι αριστερά της εισόδου, αναγράφονται: «ΒΡΕΤΤΑΝΙΚΟΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΝ. Η γη όπου κείται το κοιμητήριον τούτο, φόρος ευγνωμοσύνης του ελληνικού λαού, εδόθη προς αιωνίαν ανάπαυσιν των κατά τον πόλεμον 1914 – 1918 ενδόξως πεσόντων μαχητών των συμμαχικών στρατών. Τιμή και δόξα εις αυτούς». Και ομοίως στην Αγγλική γλώσσα: «BRITISH MILITARY CEME-TERY The land on which this cemetery stands in the free gift of the Greek people for the perpetual resting place of thode of thw allied armies who fell in the war of 1914 - 1918. And are honoured here.»[5]

Μεταβυζαντινό λουτρό Πολυκάστρου -  Πρόκειται για ανασκαφή ανάδειξης του μεταβυζαντινού λουτρού Πολυκάστρου 14ου αιώνα. Η τοιχοποιία του μνημείου που είναι ανάλογη με τη Βυζαντινή κι αυτή των πρώιμων Οθωμανικών κτισμάτων της Θεσσαλονίκης, Βέροιας, Σερρών, το τοποθετεί χρονολογικά στην πρώιμη Τουρκοκρατία. Βρίσκεται στη νότια πλευρά του Πολυκάστρου, στην οδό Πάϊκου, κοντά στην έξοδο προς την Παλαιά εθνική οδό Θεσσαλονίκης Ευζώνων.

Άλλα μνημεία της Παιονίας:[6] [7] 

•Το παλαιό διδακτήριο Γουμένισσας που χτίστηκε το 1894 με δαπάνες του προύχοντα Θάνου Ζελέγκου και στέγασε το πρώτο ελληνικό σχολείο κατά την Τουρκοκρατία κι αργότερα, στον Μεγάλο Πόλεμο, αποτέλεσε νοσοκομείο του γαλλικού στρατού. 

•Το διασυμμαχικό μνημείο 1916-1918 στην περιοχή Ευζώνων. 

•Το μνημείο πεσόντων 1917-1918 στην Αξιούπολη που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Δημοσθένης Γ. Παπαγιάννης από την Αθήνα, το έτος 1926. 

•Το μνημείο πεσόντων 1/5/1917, στο λόφο Ραβινέ, έξω από το χωριό Χαμηλό. 

•Το μνημείο πεσόντων 1918, στο Σκρα. Το μνημείο Γάλλων πεσόντων 1916-1917 στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, στο παλιό χωριὸ Δρέβενο. 

•Το μνημείο  Γάλλων πεσόντων 1916-1917 στην περιοχή Τσάνγκα στο χωριό Φανός. Η βρύση στην κεντρική πλατεία της Γουμένισσας που κατασκεύασαν οι Γάλλοι στρατιώτες το 1918 σε ανάμνηση των νεκρών συμπατριωτών τους στις μάχες της περιοχής. 

•Το γαλλικό ταφικό μνημείο στη Γουμένισσα. 

•Το μνημείο ηρώων Εθνικών Αγώνων Πολυκάστρου, στο κέντρο της πόλης. 

•Το ελληνικό στρατιωτικό κοιμητήριο στην Αξιούπολη. 

•Ο Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μικρού Δάσους που κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο από τον Βρετανικό στρατού. 

•Τα απομεινάρια του παλιού Ναού Αγίου Γεωργίου στο Πευκόδασος που κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο από τον γαλλικό στρατό.



[2] Εφημερίδα «Ναυτεμπορική» της 22 Ιανουαρίου 2021.

[3] Βλάσης Βλασίδης  – Μεταξύ μνήμης και λήθης. Μνημεία και κοιμητήρια του Μακεδονικού Μετώπου – Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα – Θεσσαλονίκη 2016.

[4] Βλασίδης Βλάσης – Μεταξύ μνήμης και λήθης – Μνημεία και κοιμητήρια του Μακεδονικού Μετώπου – Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα – Θεσσαλονίκη 2016.

[5] Βλασίδης Βλάσης – Μεταξύ μνήμης και λήθης – Μνημεία και κοιμητήρια του Μακεδονικού Μετώπου – Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα – Θεσσαλονίκη 2016.

[6] Στο ίδιο