Τα Πλάγια (Καρασινάν) πρίν το 1924

Το χωριό Πλάγια πριν την εγκατάσταση των ανταλλάξιμων προσφύγων είχε το τοπωνύμιο Καρασινάν (Karasinan). Τα διαθέσιμα στοιχεία για την εγκατάσταση πληθυσμών στο χωριό έχουν ως αφετηρία τις αρχές του 19ου αιώνα. 

Παλιό σπίτι στα Πλάγια.
Πηγή φωτογραφίας: Θοδωρής Π. Μποράκης.

Σύμφωνα με πηγή του διαδικτύου[1], εικάζεται πως κατά την τουρκοκρατία στη περιοχή μεταφέρθηκαν κι εγκαταστάθηκαν πληθυσμοί Κονιάρων (Κονιαλίδων) από το Ικόνιο. Αυτοί κατοικούσαν στην ίδια θέση που βρίσκονται τα χωριά Πλάγια, Φανός, Χαμηλό. Ίσως να παρέμειναν στην περιοχή και λόγω του μεταλλευτικού πλούτου του υπεδάφους που διαπιστώθηκε από την αρχαιότητα στις περιοχές γύρω από το ρέμα Κοτζά Ντερέ (Μέγα Ρέμα) που είχαν βρεθεί κατά καιρούς σιδηρούχα ορυκτά: αιματήτης, μαγνητίτης, λειμωνίτης κλπ. Η εκδοχή αυτή ενισχύεται από τη φήμη που επικρατούσε από παλιά στις τοπικές κοινωνίες σχετικά με το ρέμα Κοτζά Ντερέ, ότι είναι χρυσοφόρο. 

Στην ιστοσελίδα του χωριού Φανός[2] αναφέρεται ότι: «Μετά την ίδρυση της Φιλικής Εταιρίας το 1814 η επανάσταση πια, έγινε πανελλήνια υπόθεση. Η Τουρκία επειδή φοβήθηκε μήπως επεκταθεί η ελληνική επανάσταση, ξεσήκωσε πολλούς Τούρκους Κονιάρους (προφανώς καταγόμενους από το Ικόνιο της Μ. Ασίας) και τους μετέφερε στην κεντρική Μακεδονία. Πράγμα που όχι μόνο διαφαίνεται από το σύνολο των αμιγών χωριών που υπήρχαν στον καζά Αβρέτ Χισσάρ (περιοχή Κιλκίς) που υπερτερούσαν των χριστιανών, αλλά και στα χωριά δυτικά του Αξιού Μαγιαντάγ (Φανό), Καρασινάν (Πλαγιά), Αλτσάκ (Χαμηλό) και Γκόρνιτσετ (Γιουγκοσλαβίας), που σχηματίστηκαν από αμιγή μουσουλμανικό πληθυσμό». 

Παλιό σπίτι στα Πλάγια.
Πηγή φωτογραφίας: Θοδωρής Π. Μποράκης.


Κατά τον Αν. Κεραμόπουλο:[3] «…από την συγκριτικήν μελέτην πολλών στοιχείων και από την σύμπτωσιν ορισμένων γεγονότων πολλών απόψεων φαίνε­ται καθαρά ότι και εις την περιφέρειαν Γευγελής μετεφέρθησαν πολλοί Τούρκοι Γιουρούκηδες ή Κονιάρηδες προφανώς κα­ταγόμενοι εξ Ικονίου της Μικράς Ασίας και εγκατασταθέντες εις τα πέριξ της Γευγελής, εσχημάτισαν τα αμιγή οθω­μανικού πληθυσμού) χωρία Φανόν (Μαγιά Ντάγ), Πλαγιά (Καρασινάν), Χαμηλό (Άλτσιάκ) και Γκορνιτσέτ (Σερβίας), και τούτο λόγω του αποκλειστικού γνωρίσματος της ομοιομόρφου και ιδιαζούσης οθωμανικής γλώσσης και προφοράς των ως άνω τεσσάρων χωρίων. Οι Τούρκοι κατά την επανάστασιν του 1821 ήσαν τόσον εξηγριωμένοι κατά των Ελλήνων, ώστε πλην της μεταφοράς Τούρκων εκ Μικράς Ασίας κατέστρεψαν εις την κεντρικήν Μα­κεδονίαν 42 πόλεις και χωρία». 

Το χωριό Καρασιναν το έτος 1917.
(Φωτογραφία απο το Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας).

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Αξιουπόλεως[4]: «...στα Πλάγια κατοικούσαν Τούρκοι μέχρι το 1922. Το παλιό τοπωνύμιο των Πλαγίων, Καρασινάν, ίσως να πήρε αυτή την ονομασία προς τιμή του μεγάλου Τούρκου ζωγράφου Καρασινάν που γεννήθηκε και μεγάλωσε εκεί. Στις ορεινές πλαγιές του χωριού υπήρχαν πολλά αμπέλια τα οποία είχαν εγκαταλείψει οι Τούρκοι κάτοικοι κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Με τα χρόνια, οι κάτοικοι των Πλαγίων κατάλαβαν ότι ο τόπος τους ήταν κατάλληλος για αμπελοκαλλιέργεια και επιδόθηκαν στη συστηματική καλλιέργεια αμπελιών ευγενικών ποικιλιών Syrah, merlot, cabernet. Με την καλλιέργεια αυτή εμφανίστηκαν τα πρώτα κρασιά υψηλής ποιότητας για να επαληθεύσουν το παλιό τοπικό άσμα «…τσίπουρο από το Μαγιαντάγ (Φανός) και κρασιά από την Πλαγιά». Παλιότερα που η φαρμακευτική δεν ήταν τόσο ανεπτυγμένη, οι γιατροί πρότειναν σε ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα, διαμονή στο χωριό λόγων της ξηρότητας και γενικότερα της καταλληλότητας του κλίματος για τέτοιου είδους παθήσεις. Φημισμένη ήταν επίσης η βρύση Χαμίτ Σογιού που κατά την παράδοση έπινε νερό ο σουλτάνος Χαμίτ Β΄ όταν επισκεπτόταν τη Θεσσαλονίκη». 

Στις εφημερίδες της εποχής υπάρχουν αναφορές για τους μουσουλμάνους κατοίκους του Καρασινάν: 


Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 15 Οκτωβρίου 1920.


Σε δημοσίευμα στην εφημερίδα Μακεδονία του 1920[5], ο υποψήφιος βουλευτής του Κόμματος των Φιλελευθέρων Χ. Καραμανώλης αναγράφει: «...Αφικνόμην χθές εις Μαγιαδάγ και Καρασινάν γενόμενος ενθουσιωδώς δεκτός υπό κατοίκων, προς ους ανέπτυξα του
ρκιστί το πρόγραμμα των Φιλελευθέρων». 



Ένας δημοσιευμένος κατάλογος στην εφημερίδα Μακεδονία του 1921[6] που σχετίζεται με τα ποσά δωρεών στον πανελλήνιο έρανο για την ανέγερση ανδριάντα του Ίωνα Δραγούμη στην Αθήνα (!) αναγράφει το ποσό των 254,00 δραχμών των κατοίκων της κοινότητας Μαγιαδάγ – Καρασινάν. 



Στην απογραφή του πληθυσμού της 19 Δεκεμβρίου 1920[7], το Καρασινάν αποτυπώνεται ως «Καρασινάνσι», υπάγεται στο Νομό Πέλλης, Υποδιοίκηση Γουμενίτσης και περιλαμβάνεται στην Κοινότητα Μαγιαδάγ. Στην απογραφή εκείνη, που προηγήθηκε της ανταλλαγής των πληθυσμών και αφορά τον τούρκικο πληθυσμό του Καρασινάν, απογράφηκαν 894 μόνιμοι κάτοικοι (441 άρρενες 453 θήλεις). 


Σε δημοσίευμα της εφημερίδας Μακεδονία του 1922[8] με τίτλο «Διά τους αρμοδίους του επικοισμού» αναφέρονται τα εξής για την προετοιμασία των προσφυγικών οικισμών της περιοχής: «Πληροφορούμεθα εγκύρως ότι εν τη περιφερεία Γουμενίτσης και εν τοις τουρκικοίς χωρίοις Μαγιαδάγ και Καράσιναν υπάρχουν οικήματα του Δημοσίου έτοιμα δι’ εγκατάστασιν 100 περίπου οικογενειών προσφύγων. Ο αρμόδιος υποδιοικητής κ. Ιωάννης Τρωγάνης ετηλεγράφησε σχετικώς εις την Γεν. Διοίκησιν ζητών την αποστολήν προσφύγων ασχολουμένων εις την καπνοφυτείαν, αμπελουργίαν και συροτροφίαν.»




[1] Ιστοσελίδα:http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_10/ekd_pem
   k_10_Papageorgiou.pdf με στοιχεία της Μαρίας Παπαγεωργίου στις σελίδες 15 και 16.
[2] Ιστοσελίδα χωριού Φανός: http://www.fanoskilkis.gr/index.php?option=com_   
    content&view=articleeee&id=46&Itemid=27
[3] Αν. Κεραμόπουλος, «οι Βόρειοι ‘Έλληνες κατά το 1821» ιστοσελίδα http://yaunatakabara.
    blogspot.gr/2012/10/blog-post_9.html
[4] Ιστοσελίδα Αξιουπόλεως: http://www.axioupoli.gr/index.php?option= com_content
    &task= view&id=48&Itemid=54
[5] Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 15 Οκτωβρίου 1920
[6] Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 15 Οκτωβρίου 1921
[7] Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19Δεκεμβρίου 1920 –
    Αθήνα 1921
[8] Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 6 Οκτωβρίου 1922