Ιστορικά στιγμιότυπα: Τα Πλάγια από το 1940 μέχρι το 1950

Κατά τη δραματική δεκαετία 1940 – 1950 το χωριό είχε υποστεί τις αιματηρές συνέπειες του πολέμου. 

Οι Πλαγιώτες επιστρατεύθηκαν κατά τον ελληνοιταλικό πόλεμο του 1940 και πολέμησαν στο Αλβανικό Μέτωπο. 
Κατά τις μάχες σκοτώθηκαν τρεις Πλαγιώτες (οι δύο στο Μέτωπο, ο τρίτος ήταν τραυματίας και υπέκυψε μετά την επιστροφή του στο χωριό). 

Από τον Απρίλιο του 1941 η επαρχία Παιονίας όπως ολόκληρη η ελληνική επικράτεια, υπάγεται στις γερμανικές αρχές κατοχής. Η πείνα του 1941, που προέκυψε από τον βρετανικό ναυτικό αποκλεισμό της κατεχόμενης Ελλάδας, δεν άφησε νεκρούς στα Πλάγια που, παρά τη μεγάλη φτώχεια των κατοίκων, συντηρούνταν λόγω γεωργικής αυτάρκειας. 

Γερμανοί στρατιώτες εμφανίζονταν συχνά στους κατοίκους του χωριού για να αγοράσουν τρόφιμα (γάλα, αυγά κλπ). Κάποιοι συγχωριανοί εντάχθηκαν σε ανταρτικές ομάδες που από το 1942 αναπτύχθηκαν και συνεργάστηκαν σε πανελλαδική κλίμακα κατά των δυνάμεων κατοχής συντονισμένες κυρίως από τη Μεγάλη Βρετανία ή τη Ρωσία (πρώην Ε.Σ.Σ.Δ). Ο πληθυσμός του χωριού τροφοδοτούσε κρυφά τις αντάρτικες ομάδες με τρόφιμα και ζώα για τη μεταφορά οπλισμού στο βουνό παρά τις απειλές και τους ελέγχους των κατοχικών αρχών που είχαν έδρα την Ειδομένη. Στο χωριό δεν υπήρξαν εγκατεστημένα κατοχικά στρατεύματα. 

Οι αντίξοες συνθήκες της εποχής οδηγούσαν σε επικίνδυνες περιστάσεις την καθημερινότητα με περιστατικά όπως: 

α) Ένοπλες συμπλοκές συνέβαιναν όπως του 1942 στα όρια με τη Γευγελή μεταξύ χωροφυλάκων του Τμήματος Χωροφυλακής Ειδομένης και Βουλγάρων λαθρεμπόρων στρατιωτών που επιδίωκαν την παράνομη είσοδο στην Ελλάδα.[1]

β) Συγχωριανοί οδηγήθηκαν από τις γερμανικές αρχές υπόδικοι στις φυλακές Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη, επειδή είχαν παραχωρήσει τα υποζύγιά τους στους αντάρτες και στη συνέχεια αυτά βρέθηκαν εγκαταλελειμμένα στην ύπαιθρο. 

γ) Στις 25 προς 26 Δεκεμβρίου 1943, τη νύχτα, δυνάμεις ανταρτών του 30ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ που έδρευε στο Πάικο και Βρετανών καταστροφέων, υπονόμευσαν και κατέστρεψαν τη σιδηροδρομική γραμμή στα «στενά της τσιγγάνας» πετυχαίνοντας παράλληλα και τον εκτροχιασμό τρένου που κινούνταν από την Αξιούπολη στην Ειδομένη.[2]

δ) Οι γερμανικές αρχές κατοχής από τα Χριστούγεννα του 1943 και τα σαμποτάζ των Βρετανών σαμποτέρ και των ανταρτών του ΕΛΑΣ στη σιδηροδρομική γραμμή στα «στενά της τσιγγάνας», καθόριζαν εκ περιτροπής από τον ανδρικό πληθυσμό των Πλαγίων, ομάδες χωρικών τις οποίες εξόπλιζαν και τις διέθεταν κάθε νύχτα για φύλαξη δύο φυλακίων στον κάμπο, για την αποτροπή σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Ειδομένης. Το πρώτο φυλάκιο, το υπ’ αριθμ. 70, βρισκόταν στην περιοχή που εκβάλλει το ρέμα της Αγίας Παρασκευής στον Αξιό ποταμό και κάλυπτε τη γέφυρα της σιδηροδρομικής γραμμής από την οποία διέρχονταν οι αμαξοστοιχίες από Θεσσαλονίκη για Ειδομένη κι αντίστροφα. Κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής, στο ύψος της στάσης Δογάνη, βρισκόταν και το δεύτερο φυλάκιο υπ’ αριθμ, 74 που κάλυπτε άλλη γέφυρα ρέματος. 

ε) Στις 17 Ιανουαρίου 1944, βουλγάρικος στρατός κατοχής πέρασε από την περιοχή, κατέστρεψε σχολεία και σπίτια και σκότωσε κατοίκους σε κάθε χωριό που συνάντησε, με κυριότερους στόχους τους παλιούς Μακεδονομάχους και το προσφυγικό στοιχείο της Μακεδονίας. Στρατιώτες του βουλγάρικου στρατού στη διαδρομή για το χωριό σκότωσαν έναν Πλαγιώτη που εργαζόταν στον μύλο στην περιοχή Μπαρακλή. Όταν ήρθαν στο χωριό έκαψαν 66 σπίτια και το σχολείο και ξυλοκόπησαν τον ιερέα του χωριού.[3]

στ) Οικογένειες που έμειναν άστεγες από τις βουλγάρικες θηριωδίες του 1944, πήραν το δρόμο της προσφυγιάς σε χωριά που βρίσκονταν συγγενείς τους (Αξιούπολη, Νέα Μηχανιώνα, Διονυσίου, 12 Απόστολοι κλπ). Όσοι άστεγοι δεν εγκατέλειψαν το χωριό κατασκήνωσαν πρόχειρα στην περιοχή της «κρυόβρυσης», στην περιοχή των αμπελιών προς το ρέμα της «Αγίας Παρασκευής» και στην περιοχή «Τσάγκα» στο Φανό. 

ζ) Από τον Μάρτιο του 1944 έδρασε στην περιοχή μια ολιγομελής ομάδα ανταρτών του Ε.Λ.Α.Σ. ως «Ανεξάρτητη Ομάδα Κρούσης του 30ου Συντάγματος του Ε.Λ.Α.Σ.» με αρχηγό τον αντάρτη με τα ψευδώνυμα Τσικβασίλης ή Σαλταπίδας, από την Ειδομένη, με σκοπό τα σαμποτάζ αλλά και την τρομοκράτηση των αντικομμουνιστών κατοίκων των χωριών. Αυτή η ομάδα, αργότερα, το καλοκαίρι του 1946 θα δολοφονήσει τον πρόεδρο και τον αγροφύλακα των Πλαγίων, τον δάσκαλο της Ειδομένης και δεκάδες κατοίκους της ευρύτερης περιοχής.[4]

η) Το φθινόπωρο του 1944, οι αντάρτες σκότωσαν στην περιοχή του γηπέδου των Πλαγίων οι αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. έστησαν ενέδρα κι επιτέθηκαν κατά τεσσάρων Γερμανών στρατιωτών που επέβαιναν σε κάρο που έσερνε άλογο και κατευθύνονταν πιθανόν στη Γευγελή. Εξόντωσαν τον έναν Γερμανό στρατιώτη και το άλογό του και καταδίωξαν τους άλλους τρείς που διέφυγαν κατευθυνόμενοι στην ορεινή περιοχή Πλαγίων - Δογάνη. 

θ) Πριν την αποχώρησή τους οι Γερμανοί, το φθινόπωρο του 1944, ίσως για αντίποινα μετά τον φόνο του Γερμανού στρατιώτη, από την περιοχή της Ειδομένης, χτυπούσαν με πυροβόλο τον ορεινό όγκο του "412" και την τοποθεσία «Τσάγκα» με πυροβόλο που ήταν λιμέρι ανταρτών, προκαλώντας υλικές ζημιές στα αμπέλια και στα σε σπίτια του χωριού χωρίς να υπάρξουν θύματα. 


Προς το τέλος του 1943 κι ιδιαίτερα στα μέσα του 1944 οι μεγάλες δυνάμεις (Μ. Βρετανία και πρώην Ε.Σ.Σ.Δ.) οδήγησαν τις ελληνικές ένοπλες ομάδες σε μεταξύ τους ρήξη, καθώς τα γεγονότα φανέρωναν την ήττα της Γερμανίας. Στόχος ήταν να ενταχθεί η χώρα, μετά την απελευθέρωση, στον έλεγχο ενός από τα δύο παγκόσμια μπλοκ της εποχής, το Δυτικό ή το Ανατολικό. 

Ο αγώνας των αντάρτικων οργανώσεων είχε πολιτικοποιηθεί ξεκάθαρα κι άρχιζε η πρώτη φάση του εμφυλίου πολέμου με κύριους πρωταγωνιστές τον Ε.Λ.Α.Σ. από πλευράς Αριστεράς και των Ε.Δ.Ε.Σ., Π.Α.Ο. κλπ. από πλευράς Δεξιάς. 

Στις 12 Δεκεμβρίου 1943 ξεκίνησαν περιοδεία ενημέρωσης για το Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ. στα χωριά Κούπα, Σκρα, Φανό, Χαμηλό και Πλάγια ο υπεύθυνος πολιτικής διαφώτισης Θανάσης Μητσόπουλος (Σταύρος) και ο Γιάννης Αναστασόπουλος (Αχιλλέας), στελέχη του 30ου  Συντάγματος του Ε.Λ.Α.Σ. συνοδευόμενοι από ομάδα ανταρτών.[5]

Στο βιβλίο «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» ο Θανάσης Μητσόπουλος διηγείται την επίσκεψή του στα Πλάγια: «...Την τρίτη βραδιά φθάσαμε στο Χαμηλό. Μιλήσαμε σε μια μικρή συγκέντρωση, άλλωστε και το χωριό ήταν μικρό και τραβήξαμε για το χωριό Πλαγιά. Οι κάτοικοί του πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Αρκετά μεγάλο το χωριό, πάνω από διακόσια σπίτια. Φτάσαμε κατά τις οχτώμιση με εννιά το βράδυ. Μας οδηγούν στο σχολείο, όπου μας περίμεναν οι χωρικοί. Το σχολείο έλαμπε φωταγωγημένο. Μπαίνουμε στην αυλή. Η πόρτα ανοιχτή και μέσα στην αίθουσα κόσμος πολύς. Ο υπεύθυνος του Ε.Α.Μ. ανοίγει δρόμο. Μπαίνουμε στην αίθουσα. Θυελλώδη χειροκροτήματα μας υποδέχονται, επευφημίες για το Ε.Α.Μ. και τον Ε.Λ.Α.Σ. Ορμούν να μας χαιρετίσουν με χειραψία. Οι κοπέλες, με χάρη και λέγοντας όμορφα λόγια, μοίραζαν σ’ όλους τους αντάρτες από ένα κεντημένο μαντηλάκι για ενθύμιο. Και μέσα σε χειροκροτήματα και επευφημίες αρχίζω την ομιλία μου. Μιλάω για τον Ε.Α.Μ. και τους σκοπούς του. Για την αποστολή του Ε.Λ.Α.Σ. Ενθουσιασμός μεγάλος. Έξαρση πατριωτική, χαρά. 

Σε μια στιγμή ο κομματικός υπεύθυνος του χωριού μού ψιθυρίζει πως μπορώ να μιλήσω και για το Κόμμα ότι όλοι συμπαθούν πολύ το Κόμμα. 

Ενθουσιασμένος και γω από τις θερμές εκδηλώσεις για το Ε.Α.Μ. και τον Ε.Λ.Α.Σ. κάνω κορώνα γεμάτη έξαρση για το ρόλο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Τα εμπνευσμένα λόγια μου για το Κόμμα αντίθετα απ’ ότι περίμενα τα υποδέχθηκε μια απροσδόκητη σαστισμάρα, ένα ακαριαίο μούδιασμα, ένα αυτόματο κούμπωμα του κόσμου. Τα χειροκροτήματα πολύ λίγα σχετικά με τα άλλα, τα προηγούμενα χειροκροτήματα. Δαγκώθηκα. Μου μπήκαν ψύλλοι στ’ αυτιά, μα το πράγμα είχε γίνει. Οι ακροατές όχι μόνο δεν συμπαθούσαν όλοι το Κόμμα, μα αντίθετα ήταν ποτισμένοι με πολύ προκατάληψη εναντίον του. Δεν τους παραξένεψε το ότι και το Κ.Κ.Ε. παίρνει μέρος στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα. Τους έκανε να κλωτσίσουν κείνο που είπα ότι το Κ.Κ.Ε. καθοδηγεί και είναι επικεφαλής του αγώνα. Αυτό τους ζεμάτισε. Βέβαια όχι όλους. Γιατί ανάμεσά τους υπήρχαν πολλοί με ξεκαθαρισμένη και συνειδητοποιημένη συμπάθεια προς το Κ.Κ.Ε. Εννοώ τους ανθρώπους εκείνους που μπήκαν στον αγώνα από πατριωτισμό, χωρίς να ξέρουν τον ιδιαίτερο ρόλο του Κ.Κ.Ε. Μα οι κομμουνιστές, δαγκώθηκαν γιατί καταλάβαιναν τι συνέπειες θα είχαν αυτά που είπα».[6]

Στην περιοχή της Παιονίας κυριαρχούσε ο Ε.Λ.Α.Σ. Στα μέσα του 1944 είχε οργανωθεί εντατικά ο αντάρτικος ανεφοδιασμός με επίταξη αγαθών από τους κτηνοτρόφους και τους αγρότες του χωριού. Με μέριμνα του Ε.Λ.Α.Σ είχαν συγκροτηθεί τα «Αετόπουλα», υπό μορφή προπαρασκευαστικής παιδικής οργάνωσης, όπου αντάρτες διαφωτιστές απασχολούσαν με ψυχαγωγικές δραστηριότητες όσα παιδιά σχολικής ηλικίας δέχονταν να τα στείλουν οι γονείς τους. 

Τον Αύγουστο του 1944 ο κατοχικός στρατός είχε τις εξής δυνάμεις στην επαρχία Παιονίας: στη Γουμένισσα 140 Γερμανοιταλούς, στον Σιδηροδρομικό σταθμό Αξιούπλης 200 Γερμανοιταλούς, στο Πολύκαστρο 150 Γερμανοιταλούς, στο μεταλλείο Πηγής 80 Γερμανούς, στο 76ο φυλάκιο σιδηροδρομικής γραμμής Αξιούπολης – Ειδομένης 80 Γερμανούς, στην Ειδομένη 20 Γερμανούς.[7]

Από τα μέσα του 1944 έρχονται στο χωριό τα θλιβερά μαντάτα του εμφυλίου πολέμου που ξεκίνησε πριν ακόμα αποχωρήσουν οι Γερμανοί. Στις 16 Μαρτίου 1944 αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. έκαψαν τα χωριά Μεσιά και Άγιος Πέτρος, ενώ δολοφόνησαν δεκάδες χωρικούς. Το Πάσχα του 1944 αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. έπιασαν ομήρους και τελικά δολοφόνησαν 9 προεστούς της Γουμένισσας. Στις 16 Αυγούστου 1944 αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. έπιασαν ομήρους και στη συνέχεια δολοφόνησαν τον ιερέα του χωριού Φανός και τον αδερφό του. Και η αποκορύφωση του δράματος γίνεται στο Κιλκίς στις 4 Νοεμβρίου 1944, στην μαζικότερη αναμέτρηση της Βόρειας Ελλάδας μεταξύ ανταρτών του Ε.Λ.Α.Σ. και αντικομμουνιστών ανταρτών, με απολογισμό χιλιάδων νεκρών στη μάχη αλλά και στις μετέπειτα σφαγές σε βάρος των αντικομμουνιστών μέσα στην πόλη του Κιλκίς και στα γύρω χωριά. 

Οι τελευταίες κατοχικές δυνάμεις εγκατέλειψαν την Ελλάδα, μεταφερόμενες με τρένα μέσω Ειδομένης προς Γιουγκοσλαβία την 3 Νοεμβρίου 1944 και ώρα 16.00, καταστρέφοντας πίσω τους με ειδικά μηχανήματα καταστροφής όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο, γέφυρες, φυλάκια κλπ.[8]

Μετά την απελευθέρωση η τρομοκρατία εντείνεται με δολοφονίες, ομηρείες πολιτικών αντιπάλων, «λαϊκά δικαστήρια», επιθέσεις σε πόλεις και χωριά σε αστυνομικά τμήματα και στρατόπεδα, ληστείες, ναρκοθετήσεις και ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές από την προσπάθεια επικράτησης του Κ.Κ.Ε. και από την άλλη πλευρά εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, έκτακτα στρατοδικεία, εκτελεστικά αποσπάσματα, εκτοπίσεις, εξορίες εφαρμόζονται από τις κρατικές δυνάμεις κατά των ανταρτών και το σκηνικό ολοκληρώνεται από τα αντίποινα αντικομμουνιστικών ομάδων στη βία των κομμουνιστών. 

Το καλοκαίρι του 1946 κύμα τρομοκρατίας σάρωσε την περιοχή. Αντάρτες επιτέθηκαν στον Σταθμό Χωροφυλακής Ειδομένης ενώ ο ειδομενιώτης υπεύθυνος της επίθεσης κατά της χωροφυλακής, που είχε συλληφθεί αργότερα, εκτελέστηκε στα Γιαννιτσά μετά από απόφαση έκτακτου στρατοδικείου. Το ίδιο διάστημα ένας πλαγιώτης αντάρτης που είχε συλληφθεί με την ομάδα ανταρτών της Ειρήνης Γκίνη στην περιοχή της Έδεσσας, εκτελέστηκε στα Γιαννιτσά μετά από απόφαση έκτακτου στρατοδικείου. Στην διάρκεια του καλοκαιριού, αντάρτες δολοφόνησαν τον πρόεδρο, τον γραμματέα, τον αγροφύλακα του χωριού, τον αρχηγό προσκόπων του Φανού και τον δάσκαλο της Ειδομένης. Στις 13 Νοεμβρίου 1946 αντάρτες επιτίθενται στο Σκρα όπου δολοφονούν δεκάδες στρατιώτες και κατοίκους του χωριού μεταξύ αυτών και τη δασκάλα Βασιλική Παπαθανασίου. Τον Δεκέμβριο 1946 στην περιοχή του όρους Πάικο ο Στρατός και η Χωροφυλακή επιτίθενται κατά βάσεων των ανταρτών στα πλαίσια εκκαθαριστικών επιχειρήσεων και πυρπολείται το χωριό Κούπα. 

Κάποιοι χωριανοί, εντάχθηκαν στις ανταρτικές ομάδες της Αριστεράς, βγήκαν στο βουνό ενάντια στον κυβερνητικό στρατό, επιδιώκοντας την επιβολή κομμουνιστικού καθεστώτος, και σχημάτισαν τον Δ.Σ.Ε. (Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας). Περί τα 10 άτομα εντάχθηκαν στην Χωροφυλακή ως εθελοντές χωροφύλακες «άνευ θητείας» και την Εθνική Φρουρά προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουν την ανταρσία. 

Τον Οκτώβριο του 1946 οι ένοπλες δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς οργάνωσαν κι εξόπλισαν χωριανούς (ΜΑΥδες) που εντάχθηκαν στις Μ.Α.Υ. (Μονάδες Αυτοάμυνας Υπαίθρου) για την άμυνα του χωριού κατά των ανταρτικών επιθέσεων. Οι ΜΑΥδες (άντρες των Μ.Α.Υ.) του χωριού κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ή αλλιώς συμμοριτοπολέμου όπως ήταν η επίσημη ονομασία του ως το 1980, φρουρούσαν τις νύχτες τα περάσματα στην πλαγιά του υψώματος «412». Σε πολλές περιπτώσεις γυναικόπαιδα του χωριού, για ασφάλεια, διανυκτέρευαν στον Λόχο της Εθνοφρουράς που έδρευε στο Φανό, για την αποτροπή ενδεχόμενων απαγωγών και βίαιας στράτευσης από τους αντάρτες. 

Χαρακτηριστική για το πολιτικό κλίμα της εποχής στην περιοχή, είναι η ανταπόκριση των Σπύρου Μελλά και Βασίλη Τσιμπιδάρου για την εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ που δημοσιεύτηκε την 22 Νοεμβρίου 1946 με τίτλο «Εις τον θρυλικόν Φανόν»: 
«Κατά την νυκτερινήν διέλευσίν μας εκ του ορεινού χωρίου Φανός, εγγύς των Γιουγκοσλαυικών συνόρων, επικοινωνήσαμε μετά προυχόντων και του Προέδρου της Κοινότητος Τσακιρίδη. Ως μας επληροφόρησαν, οι αντάρται έχουν καταδικάσει εις θάνατον ογδοήκοντα δύο κατοίκους, οι οποίοι αναγκάζονται οσάκις εξέρχονται του χωρίου δια μακρυνήν διαδρομήν να εξοπλίζονται και να συγκροτούνται εις ισχυράς ομάδας. Κατά την διαδρομήν μας, διατελούντες υπό την προστασίαν ευαρίθμων στρατιωτών, φερόντων οπλοπολυβόλα, ηναγκάσθημεν να αλλάξωμεν οδόν, λόγω ναρκών τοποθετημένων κατά μήκος της διαδρομής, δύο εκ των οποίων εξεράγησαν κατά την τελευταίαν επιχείρησιν και ανετίναξαν άμαξαν χωρικού, φονευθέντος 

του οδηγού και των ίππων. Σήμερον την πρωίαν συνεργείον ναρκοσυλλεκτών ανεύρεν υπολοιπομένας νάρκας και προέβη εις την αχρήστευσίν των. Χαρακτηριστικόν των συνθηκών της συγκοινωνίας είναι ότι κατά την άνοδον προς Φανόν ηναγκάσθημεν, εκτός της ανωτέρω αλλαγής της οδού, να λάβωμεν διατάξεις ασφαλείας. Κατά την κάθοδον παρετηρήθη κίνησις εις τα υψώματα της ορεινής διαβάσεως εκατέρωθεν της οποίας υπάρχουν τα δύο χωρία Πηγή και Πύλη. Ιδίως το πρώτον είναι μόνιμον κρησφύγετον ανταρτών. Πρόκειται περί της περιοχής εις την οποίαν δρα ο καπετάν Τσικβασίλης, γνωστόν κάθαρμα, εξ Ειδομένης. Ούτος είναι ραιβόπους και απαισίας μορφήςμ μέχρι σήμερον δε τα θύματά του υπερβαίνουν τα εκατόν. Ευτυχώς εκ της αντιθέτου κατευθύνσεως κατήρχετο και ευρίσκετο εις απόστασιν δύο χιλιομέτρων ισχυρόν ελληνικόν τμήμα, προερχόμενον εξ Αρχαγγέλου, του οποίου η εμφάνισις και μόνον ήρκεσε να καταστήσει την διάβασην λίαν άνετον. Οι αξιωματικοί και άνδρες του στρατού μας, κατεχόμενοι υπό υψηλού φρονήματος, ευθύς ως μας ανεγνώρισαν, εδήλωσαν: «Δεν ζώμεν παρά με την ελπίδα να εκδικηθούμεν τον δολοφονικόν σφαγιασμόν των συναδέλφων μας του Σκρά και της Νωτίας.» 

Τον Ιανουάριο του 1948 οι Αρχές διαλευκάνουν την υπόθεση των 7 δολοφονιών που έγιναν από τους αντάρτες στα Πλάγια αλλά και στο Φανό και καταδικάζει τους ενόχους σε θανατικές ποινές.[9]

Στις 2 Οκτωβρίου 1948 όχημα του Στρατού προσέκρουσε σε νάρκη ανταρτών στην διαδρομή Φανός – Σκρά με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 7 οπλίτες Μ.Α.Υ. από τα χωριά Πλάγια, Ειδομένη και Χαμηλό[10]


Ο θλιβερός απολογισμός της περιόδου αυτής ήταν για το χωριό: 
Τρεις Πλαγιώτες που φονεύθηκαν στον ελληνοιταλικό πόλεμο 1940- 1941. 
Ένας Πλαγιώτης που δολοφονήθηκε στον μύλο  στην περιοχή Χαμηλού, από τον βουλγαρικο στρατό στις 17/1/1944. 
Τέσσερις Πλαγιώτες που σκοτώθηκαν στο Κιλκίς πολεμώντας στο πλευρό των ένοπλων αντικομουνιστών σε μάχη κατά των ανταρτών της Αριστεράς το Νοέμβριο του 1944. 
Τέσσερις Πλαγιώτες που σκοτώθηκαν πολεμώντας στο πλευρό των ανταρτικών ομάδων του Ε.Λ.Α.Σ. στη διάρκεια της Κατοχής και του «Δημοκρατικού Στρατού» της Αριστεράς στον εμφύλιο πόλεμο, ο ένας από αυτούς εκτελέστηκε στα Γιαννιτσά μετά από απόφαση έκτακτου στρατοδικείου στις 26/7/1946. 
Έξι Πλαγιώτες (μεταξύ αυτών και τον γραμματέα της κοινότητας) που τους απήγαγαν οι αντάρτες της Αριστεράς από το χωριό, κατά το διάστημα 1946 – 1949, και τους δολοφόνησαν στην περιοχή «κόκκινη χαράδρα» που βρίσκεται στην ορεινή διαδρομή από τα Πλάγια προς το Σκρά. 
Δύο Πλαγιώτες (τον πρόεδρο και τον αγροφύλακα του χωριού) που τους δολοφόνησαν σε ενέδρα, στο δρόμο για την Αξιούπολη στις 29/7/1946. 
Δύο Πλαγιώτες που δολοφονήθηκαν στην Αξιούπολη από επίθεση αντικομουνιστικών ομάδων. 
Ένας Πλαγιώτης οπλίτης Μ.Α.Υ. που φονεύθηκε από έκρηξη νάρκης που τοποθέτησαν αντάρτες στον δρόμο Φανού Σκρά στις 2/10/1948. 
Τέσσερις Πλαγιώτες που σκοτώθηκαν στο Κιλκίς πολεμώντας στο πλευρό των ένοπλων αντικομουνιστών σε μάχη κατά των ανταρτών της Αριστεράς το Νοέμβριο του 1944. 


Από το 1949 σταμάτησαν οι εχθροπραξίες κι η χώρα κατεστραμμένη εντάχθηκε στο Δυτικό μπλοκ. Κάποιοι πλαγιώτες, από όσους συμμετείχαν στις ανταρτικές δυνάμεις της Αριστεράς, υποχωρώντας βρέθηκαν ως πρόσφυγες στις χώρες του Ανατολικού μπλοκ όπου παρέμειναν εκεί για ασφάλεια μέχρι τη δεκαετία του ’80 που ολοκληρώθηκε ο επαναπατρισμός όσων επιθυμούσαν. Τέσσερις Πλαγιώτες, λόγω εμπλοκής τους στα έκτροπα του εμφυλίου πολέμου ως αντάρτες, οδηγήθηκαν για κάποιο χρονικό διάστημα στην εξορία, λίγο μετά την ήττα των ανταρτών αλλά και κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας (1967 – 1974) και ξαναεπέστρεψαν στο χωριό μετά από ένα διάστημα.   




[1] Ιστορία ελληνικής χωροφυλακής 1936 – 1950 του Απόστολου Δασκαλάκη – Αθήνα 1973.
[2] «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971,  Γενεύη.
[3] Διδακτορική διατριβή του Στράτου Δορδανά «Αντίποινα των γερμανικών αρχών κατοχής στη Μακεδονία 1941-1944. ΑΠΘ 2002.
[4] «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971, Γενεύη.
[5] «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971, Γενεύη. 
[6]«Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971, Γενεύη. 
[7] «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971, Γενεύη.
[8] «Το 30ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ.» Θανάσης Μητσόπουλος, εκδ. EDITEX,  1971, Γενεύη.
[9] Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της 21 Ιανουαρίου 1948 δημοσίευμα σχετικό με την καταδίκη σε θάνατο του Γ. Σκρέκα από το Σκρά ως υπεύθυνου των δολοφονιών των: Θωμά Κακάκη, Π. Κορφύτη, Κ. Ευγενίδη, ιερέα Θ. Ευγενίδη, Α. Μπιρμπουτζόγλου, Άγγ. Αγόρατζη, Αν. Σταυροπούλου, Διαμαντένιας Τετελέρη.
[10]  Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ 9 Οκτωβρίου 1948


Χωριανοί στις Μονάδες Ασφάλειας Υπαίθρου (ΜΑΥ) σε άσκηση, μεταπολεμικά. Από τα αρχείο της κ. Αναστασίας Γκέρλοβα.



Συγχωριανοί χωροφύλακες στα Πλάγια την περίοδο του διχασμού (1946-1949) 
Από το αρχείο της κ. Αναστασίας Γκέρλοβα


ΠΑΙΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΟΝΕΣ

 

ΠΑΙΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΟΝΕΣ από τα μυθικά χρόνια ως την τουρκοκρατία
Χρήστος Π. Ίντος
Εκδόσεις Μαχητής
Γουμένισσα 1983
Σελίδες 96

Το βιβλίο διατίθεται προς δανεισμό στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Αξιουπόλεως

Μνημείο πεσόντων Γοργόπης

Μνημείο πεσόντων Γοργόπης

Στην εμπρόσθια πλευρά του μνημείου αναγράφονται τα εξής:

1912 -1922. 
Φονευθέντες
Δ.Ι. ΔΟΥΛΕΙΡΙΣ
ΑΝΕΣ. Κ. ΜΑΥΡΕΛΗΣ
ΑΝΔΡ. Κ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ
ΑΘ. Δ. ΝΙΚΙΤΑΣ
Γ. Γ. ΚΟΥΡΟΥΠΕΛΗΣ
Δ. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
ΕΜ. Π. ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ
Κ. Ν. ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ
ΠΟΛ. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ

Φονευθέντες εκ κομιτατζήδων
Γ. ΤΣΑΓΑΝΗΣ 1900
ΕΥΣ. ΒΛΑΧΟΥ 1922

Στην πίσω πλευρά:
Α. ΧΑΜΕΣΗΣ
Χ. .............. 
Π. ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Χ. ΡΟΥΣΟΣ
Π. ΠΟΤΣΚΟΣ
Η. ΔΟΥΚΑΣ
Ι. ΔΕΛΗΣ
Ι. ΚΟΥΤΣΟΣ
Β. ΚΑΘΑΡΜΟΣ


ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ - Η λίμνη Μεταλλείου

Πληροφορίες από τη ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ: Η Λίμνη Μεταλλείου είναι τεχνητή λίμνη που βρίσκεται στον νομό Κιλκίς. Έχει δημιουργηθεί έπειτα από κατασκευή φράγματος στον ποταμό Μέγα Ρέμα, παραπόταμο του Αξιού. Έχει μήκος 2 χλμ και μέγιστο βάθος 35 μέτρα.[1] Βρίσκεται βορειοδυτικά της Πηγής μετά από 10 χιλιόμετρα δασικού δρόμου.

   Σύμφωνα με την ιστοσελίδα travelplorer: Από τη Θεσσαλονίκη για να φτάσετε στη λίμνη Μεταλλείου επιλέγετε την Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Ευζώνων προς FYROM. Στο ύψος του Πολυκάστρου, στο 50ο περίπου χιλιόμετρο, κατευθύνεστε δεξιά, προς Πολύκαστρο, σύμφωνα με την πινακίδα. Από το Πολύκαστρο κατευθύνεστε, σε απόσταση 3 χιλιομέτρων, προς την Αξιούπολη, περνώντας τη γέφυρα του Αξιού ποταμού. Από την Αξιούπολη κατευθύνεστε προς Πηγή, Φανό, Σκρά σύμφωνα με την πινακίδα. Μόλις βγείτε από την κωμόπολη, σε 3 περίπου χιλιόμετρα, υπάρχει πινακίδα που σας κατευθύνει αριστερά προς το χωριό Πηγή. Σε περίπου 3 χιλιόμετρα φτάνετε στην πλατεία του χωριού και εκεί στρίβετε αριστερά. Το οδόστρωμα της διαδρομής από το χωριό Πηγή μέχρι τη Λίμνη, απόστασης περίπου 9 χιλιομέτρων, είναι πολύ καλό και η διαδρομή μαγευτική μέσα από το βουνό Πάικο. Εννοείται ότι το αυτοκίνητο είναι απαραίτητο διότι δεν πηγαίνει δημόσια συγκοινωνία στη Λίμνη.

Δείτε το video του Κώστα Γκέρτζου για τη λίμνη Μεταλλείου: 


Η λίμνη Μεταλλείου στην Παιονία

   Προτεινόμενες διαδρομές μέσα στο φυσικό τοπίο.
Υπάρχουν κι εναλλακτικές διαδρομές που οδηγούν στη λίμνη από αγροτικούς δρόμους:
Από Θεσσαλονίκη, μέσω της Εθνικής Οδού, λίγο πριν τον μεθοριακό σταθμό Ευζώνων, κατευθύνεστε αριστερά, προς Ειδομένη. Μετά τη γέφυρα του Αξιού ποταμού κατευθύνεστε αριστερά πρoς Πλάγια.
1η διαδρομή σε ασφαλτόδρομο από Πλάγια – Φανό με κατεύθυνση την Αξιούπολη. Πριν τη γέφυρα του Κοτζά Ντερε υπάρχει μικρή πινακίδα του δασαρχείου που κατευθύνει δεξιά σε αγροτικό δρόμο «προς λίμνη Μεταλλείου».
2η διαδρομή σε ασφαλτόδρομο από Πλάγια – Φανό με κατεύθυνση το Σκρά όπου λίγο πριν το Σκρά  υπάρχει μικρή πινακίδα του δασαρχείου που κατευθύνει αριστερά σε αγροτικό δρόμο «προς λίμνη Μεταλλείου 15 χιλιόμετρα».
   Όταν φτάσετε στη λίμνη θα δείτε ένα λοφάκι στο οποίο έχουν δημιουργηθεί σκαλιά από 2 σημεία πρόσβασης. Ανεβείτε εκεί για να θαυμάσετε τη θέα της λίμνης από ψηλά αλλά και να δείτε το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, που το γιορτάζουν το Μάιο.
Η εκδρομή στη λίμνη Μεταλλείου από τη 2η διαδρομή, μπορεί να συνδιαστεί με στάση στη γέφυρα του Μεγάλου Ρέματος (Κοτζά Ντερέ). Από την 1η διαδρομή μπορεί να συνδιαστεί με επίσκεψη στη Γαλάζια Λίμνη στο Σκρα. Και στις δύο διαδρομές, μετά τη στροφή από την Εθνική Οδό στάση στην γέφυρα του Αξιού ποταμού.
Για πληροφορίες σχετικά με τα τοπικά προϊόντα της περιοχής (κρασί, τσίπουρο, μέλι κλπ) μπορείτε να απευθύνεστε στα καφενεία των χωριών κατά τη διαδρομή σας προς τη λίμνη.
Σεβαστείτε το περιβάλλον!

"Πλαγιώτικα" μικρό λεξιλόγιο

Στην καθημερινότητά τους οι Πλαγιώτες, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες γενιές τους, χρησιμοποιούσαν λεξιλόγιο, που οι νεότεροι και πιο αποκομμένοι απ’ το χωριό, το χαρακτηρίζουν «Πλαγιώτικο». Τα «Πλαγιώτικα» δεν ήταν άλλα από τα θρακιώτικα και τα μικρασιάτικα που τα μιλούσαν αιώνες πριν οι πρόγονοι στις αλύτρωτες πατρίδες. Έτσι μεταφέρθηκαν στου σύγχρονους τα «πλαγιώτικα» μέσα στα χρόνια κι ακούγονται ακόμα και μεταξύ νεώτερων λέξεις όπως: «Αχμάκης» που σημαίνει ανόητος, «Βίτσα» που σημαίνει βέργα, «Γανιάζω» που σημαίνει αγανακτώ, «Κατσιρντίζω» που σημαίνει τα χάνω, «Καλπαζάνης» που σημαίνει τεμπέλης, «Μισκίνης» που σημαίνει βρώμικος, «Μπατάκι» που σημαίνει κατακάθι, «Πίτσκο» που σημαίνει νόθο, μπάσταρδο, «Παρτάλης» που σημαίνει κουρελιάρης, «Σασκίνης» που σημαίνει γελοίος, «Σαψάλης» που σημαίνει όχι σταθερός στο βάδισμα και στα λόγια, «Χουσμετεύω» που σημαίνει υπηρετώ κι άλλες πολλές λέξεις.

Δείγματα του «πλαγιώτικου» λεξιλογίου:

Το αντέτ: Η συνήθεια [Εκάμαμε κι εμείς τ’ αντέτ].

Το αντίδερο: Το αντίδωρο [Εγώ δε χορταίνω με τοσ’ μνιά β’κίτσα, σαν αντίδερο].

Ανασκουμπώνομαι: Γυρίζω τα μανίκια πάνω από τον αγκώνα. [Ανασκουμπώθ’κα να ζ’μώσω τς πίτες].

Αρκουδίζω: Βαδίζω στα τέσσερα. [Μην αρκουδίζεις παιδάκι μ’, και θα μας έρτ’ μουσαφίρ’ς].

Η βούβα: Η κωφαλαλία. [Τον ηύρε η βούβα και η κλειδοστομνιά].

Γανιάζω: Προσπαθώ πολύ. [Με γάνιασε ως να το σώσω].

Το έρμο: Εγκαταλελειμμένο, αδέσποτο. [Γυρίζ’ σαν ντο έρμο τ’  άλογο].

Ζαμακώνω: Χτυπώ δυνατά. [Τονε ζαμάκωσε δυό, αμα καλές].

Η Καλιώρα: Φόβητρο των παιδιών. [Να η Καλιώρα, έρχεται να σε πάρ’].

Καμώνομαι: Γίνομαι. [Να καμωθεί και να σκάσ’]. 

Το καπίστρι: Σχοινένιο σύμπλεγμα που το περνούν στο κεφάλι του αλόγου ή του γαϊδάρου για να τα οδηγούν. [Βγήκε το καπίστρι απ’ το κεφάλι τ’ κι απολύθκε τ’ άλογο].

Καντιρντίζω: Καταπείθω, αποπλανώ. [Απο δω το είχε, από κει το είχε τνε γκαντίρτσε].

Το κασαβέτ: Θλίψη, στεναχώρια. [Τώρα το δκο σ το κασαβέτ θανά ’χω].

Κατσποδιάζομαι: Πάσχω από χρόνιο νόσημα. [Κατσποδιάστκε ο άθρεπος και δε λέι να παρ’ απάνω ’τ].

Ο κεκές: Βραδύγλωσσος. [Ως να ρωτήσ’ ο κεκές «πως τα πάς;» βράδιασε].

Κηρλαντίζω: Φεύγω από την απελπισία μου. [Κηρλάντ’σε το σκυλί και πήρε τα μπαήρια].

Ο Κο(υ)ητής: Απάνεμο μέρος. [Ξαπλώθκα στον κουητή].

Κορώνω: Φλογίζω. [Κόρωσε το πρόσωπο τς].

Κοτάγω: Τολμώ. [ Σα γκοτάς έβγα όξω].


(Πηγή: Τόμος 13 (έτους 1940) και 15 (έτους 1941) του περιοδικού ΘΡΑΚΙΚΑ, ενότητα « Το Τσακήλι των Μετρών – Γλωσσάριον» του Κ. Χουρμουζιάδη).


ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ - Ο Γάλλος στρατιώτης που φονεύθηκε στο Καρασινάν στις 7 Αυγούστου 1916



Γάλλος στρατιώτης που έπεσε μαχόμενος στα Πλάγια (Καρασινάν) στις 7 Αυγούστου 1916, στις επιχειρήσεις του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο στρατιώτης ονομάζονταν Camile Ferre κι ήταν 21 χρονών.

Η μαρμάρινη επιγραφή βρίσκεται στο στρατιωτικό νεκροταφείο της περιοχής Issoudun, περίπου 190 χλμ νότια του Παρισιού. Ως τόπο θανάτου αναγράφει τα Πλάγια, ως Kara-Cinanci (Καρασινάν).

Φωτογραφία: Alain Bréjaud.

Η ΑΞΙΟΥΠΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗ


Η ΑΞΙΟΥΠΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Συγγραφέας: Χρήστος Π. Ίντος
Εκδόσεις "Μαχητής"
Κιλκίς - 2000
Σελίδες 112

Διατίθεται προς δανεισμό από την Δημοτική βιβλιοθήκη Αξιουπόλεως

Παρεκκλήσι Αγίου Παντελεήμονα Μικροδάσους

Παρεκκλήσι Αγίου Παντελεήμονα Μικροδάσους


Χώρος αναψυχής στην περιοχή Αγ. Παντελεήμονα στο Μικρόδασος


Ο Αξιός ποταμός δίπλα στον χώρο αναψυχής στην περιοχή Αγ. Παντελεήμονα


Ο Αξιός ποταμός δίπλα στον χώρο αναψυχής στην περιοχή Αγ. Παντελεήμονα


Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής - Πλάγια


Αγία Παρασκευή
Μπογάζκιοϊ Ανατολικής Θράκης
Ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Πλαγίων διοικητικά υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου, ενώ πριν το έτος 1991 υπαγόταν στην Ιερά Μητρόπολη Πολυάνης και Κιλκισίου.
Σύμφωνα με τον νόμο περί της «Αναγνώρισις συστάσεως Ενοριών της Ιεράς Μητροπόλεως Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου[1]»: Η Ενορία του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής του χωριού Πλάγια ιδρύθηκε το 1942, όπως φαίνεται από το Βιβλίο Γάμων του Ναού.

Ο ναός είναι αφιερωμένος στην προστάτιδα του χωριού Μπογάζκιοϊ Ανατολικής Θράκης, Αγία Παρασκευή, το εικόνισμα της οποίας μετέφεραν από την αλύτρωτη πατρίδα κατά τον ξεριζωμό οι χωριανοί. Ο ναός είναι χτισμένος στο κέντρο του χωριού, στη θέση που στεγαζόταν, πριν την ανταλλαγή πληθυσμών, το μουσουλμανικό τέμενος του χωριού.

Στις 17 Ιανουαρίου 1944 ο βουλγαρικός στρατός λεηλάτησε σπίτια κατοίκων του χωριού, έκαψε και το σχολείο που βρισκόταν στη θέση που βρίσκεται σήμερα χτισμένο το νέο κατάστημα της κοινότητας, με αποτέλεσμα η διδασκαλία των παιδιών από τον δάσκαλο Σοφρώνιο Σουλτανίδη να γίνεται μέσα στην εκκλησία μέχρι την ανακατασκευή του σχολείου μεταπολεμικά.

Στις 21 Δεκεμβρίου 1990 η περιοχή πλήγηκε από ισχυρό σεισμό μεγέθους 6R με επίκεντρο την Αριδαία. Από το σεισμό είχαν προκληθεί υλικές ζημιές σε οικίες του χωριού. Σημαντικότατες ζημιές είχαν οδηγήσει στο κλείσιμο του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής και για ένα μεγάλο διάστημα η τέλεση των θρησκευτικών μυστηρίων τελούνταν σε λυόμενο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής που είχε εγκατασταθεί για την προσωρινή μεταστέγαση του ναού στην πλατεία του χωριού.

Οι εργασίες αναστύλωσης κι ανακαίνισης του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής ξεκίνησαν το 1991 και ολοκληρώθηκαν το 1994. Τότε αγιογραφήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του το εσωτερικό του ναού και τα έξοδα της αγιογράφισης καλύφθηκαν από δωρεές των κατοίκων.


                                  Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Πλαγίων (Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)




Πληροφορίες:
Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής. Τηλέφωνο 23430-91270.
Πλάγια - ΤΚ 614 00. Εφημέριος του ναού π. Στογιανκεχαγιάς Αναγνώστης. Τηλέφωνο 23430-91158.



[1] Αριθ. 405/2015/486/6.3.2015/15 (ΦΕΚ 793 Β/6/5/2015)




Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής Πλαγίων εσωτερικά. (Ιούλιος 2019)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)



Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)



Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)



Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)



Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Ιερός Ναός Αγ. Παρασκευής - Πλάγια 
(Πηγή: Αρχείο Θεόδωρου Π. Μποράκη)


Το τέμενος του χωριού το έτος 1917

Το τέμενος του χωριού Καράσιναν (Πλάγια) το έτος 1917.


Εικόνες από τα Πλάγια (από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη)


Άποψη των Πλαγίων από το ύψωμα 412 στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Μποράκη


Άποψη των Πλαγίων από την περιοχή του γηπέδου.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.



Άποψη των Πλαγίων από το ύψωμα 412 το 2019.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.



Ο Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Πλαγίων στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.





Το τέμπλο του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Πλαγίων το 2019.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.




Το μνημείο πεσόντων των Πλαγίων στο γραφείο της Κοινότητας στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.



Το γραφείο της Κοινότητας Πλαγίων στις αρχές της δεκαετίας 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.




Το παλιό νηπιαγωγείο των Πλαγίων στην περιοχή του γηπέδου στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.



Το σχολείο των Πλαγίων στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.






Πλάκα αναρτημένη στον τοίχο της πλατείας των Πλαγίων.
Λήψη φωτογραφίας 2019. Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.





Τα μνήματα των Πλαγίων στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.







Το Αγίασμα της Αγίας Παρασκευής στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.





Τοποθεσία "Πλατανάκι" Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη (2020).




  
Ερείπιο από τα παλιά Πλάγια στις αρχές δεκαετίας 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.




Παλιό σπίτι στα Πλάγια στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.




Παλιό σπίτι στα Πλάγια στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.


Το παλιό σπίτι της "Παψανής" στα Πλάγια το 2020. Από το αρχείο του Θοδωρή Π. Μποράκη.