Αλησμόνητες πατρίδες των Πλαγιωτών - Το Βογάζκιοϊ ή Μπογάζκιοϊ της Μητροπόλεως Δέρκων (Boğazköy)


Σύγχρονος χάρτης της ευρύτερης περιοχής της Κωνσταντινούπολης. 

Αριστερά στο χάρτη, υπογραμμισμένα με κόκκινο χρώμα, διακρίνονται τα χωριά Μπογάζκιοϊ και Αρναούτκιοϊ.



Το Βογάζκιοϊ βρίσκεται στην Ανατολική Θράκη, είναι χτισμένο στην ανατολική όχθη του ποταμου Βαρβύση[1] (Alibey), στην οδό που συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με την Αδριανούπολη, 2,8 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από το Αρναούτκιοϊ και 22 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Υπάγεται στο νομό Κωνσταντινουπόλεως, στην επαρχία Gaziosmanpasa κι έχει γεωγραφικό στίγμα: 41°10'59"N, 28°46'20"E και υψόμετρο 69 μέτρα.



[1] «Λεξικόν γεωγραφικόν και ιστορικόν της Θράκης» του Αχιλλέα Θ. Σαμοθράκη, Εταιρεία Θρακικών Μελετών, Αθήναι 1963 – « ΒΑΡΒΥΣΗΣ ή ΒΟΡΒΥΣΗΣ – Ποταμίσκος της Αν. Θράκης παρά την Κωνσταντινούπολιν, ο οποίος, πηγάζων μικρόν μεν υπέρ το χωρίον Βελιγράδιον, εκβάλλει μετά ρουν 12-15 χιλιομέτρων εις τον Κεράτιον κόλπον. Έλαβε δε το όνομα από τινός ομωνύμου Βυζαντίου ήρωος οδηγού, ως λέγεται, των Αργοναυτών ή κατ’ άλλους παιδαγωγού του Βύζαντος. Φέρεται δε υπό διαφόρους παραλλαγάς: Βαρβύσης, Βορβύσης, Βαρόβυσσος, Βαρβύσιος…»   



Άποψη του χωριού Μπογάζκιοϊ (1930). 
[Πηγή φωτογραφίας: Στάλθηκε από τον κ. Σπύρο Μωυσάκη και προέρχεται από τον Σύλλογο Θρακιωτών Φιλώτα] 


Στο βιβλίο «Μητρόπολη Δέρκων» [1] αναφέρονται: «Η παλαιότερη αναφορά του χωριού σε οθωμανικό έγγραφο είναι σε κτηματολόγιο του 1497. Σύμφωνα με αυτό είχε 4 σπίτια (χανέ) Ρωμιών και 86 Ρωμιούς που υπάγονταν στο καθεστώς του δουλοπάροικου. Το 1873-74 είχε 272 οικογένειες ομογενών με 1.500 άτομα, το 1884 είχε 260 οικογένειες και το 1905 είχε 350 οικογένειες. [...]Η δεύτερη αναφορά του χωριού σε οθωμανικό έγγραφο είναι στο κτηματολόγιο του 1553 όπου το Μπογάζκιοϊ καταγράφεται ως ιδιοκτησία του βακουφίου του Μπαγεζίτ Τζαμί. […] Οθωμανικό έγγραφο του 1888 αναφέρει ότι στο χωριό υπήρχε ένα ανθρακωρυχείο και μια αποθήκη σιτηρών».

Προ της ανταλλαγής πληθυσμών ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό κι ανήκε στην Μητρόπολη Δέρκων[2].

Κατά τα έτη 1910 – 1912 καταγράφηκαν στο χωριό 2.105 κάτοικοι Έλληνες κάτοικοι και ουδείς Τούρκος. Οι κάτοικοί του ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι που παρήγαγαν σιτάρι και λινάρι. Ασχολούνταν επίσης με την αμπελουργία και τη μελισσοκομία.[3] Με τη συνθήκη των Σεβρών που υπογράφηκε στις 10 Αυγούστου του 1920 το  Βογάζκιοϊ δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα και απείχε περί τα 18 χιλιόμετρα ανατολικά από τα προσωρινά ελληνικά σύνορα. Υπήρξε μία από τις 36 κοινότητες της Μητροπόλεως Δέρκων που ο πληθυσμός της διώχθηκε στην Ελλάδα με τη συνθήκη της Λωζάνης το 1923. Τὸ χωριὸ ἔχει βρεθεῖ καταχωρημένο σὲ ἔγγραφα ὡς Βογάζκιοϊ, ὡς Βογάζ-Κιοϊ,[4] ως Ιμπερίν ή Εμπερίν[5] (σε οθωμανικά έγγραφα) και ως Μπογάζκιοϊ και δεν πρέπει να συγχέεται με το χωριό Bogazkoy της περιοχής Corum της Τουρκίας, που βρίσκεται κοντά στην Άγκυρα, ούτε με την συνοικία της Κωνσταντινούπολης, Μπογιατζίκιοϊ (Βαφειοχώρι).



[1] Άρης Τσοκώνας «Μητρόπολις Δέρκων», εκδόσεις Ιστός και Ιερά Μητρόπολις Δέρκων, Πόλη 2015.

[2] Η Μητρόπολη Δέρκων, με έδρα τα Θεραπειά (Tarabya), αποτελούνταν από τους παρακάτω 41 οικισμούς που περιέβαλλαν την Κωνσταντινούπολη: Άβασο (Avaskoy, σήμερα Atisalani), Αγιασματάκι (Ayazma, σήμερα Tasoluk), Αη Γιώργης (Azatly, σήμερα Kayabasi), Άγιος Στέφανος (Yeşilköy), Άγιοι Πάντες – Αη Πας (σήμερα Kirazli Mahallesi), Aκαλάνι (Akalan), Αμπαρλή (Ambarli), Αρναούτκιοϊ (Arnavutköy), Βαθυρρύαξ (Buyukdere), Βελιγράδι (Belgrat), Βογάζκιοϊ (Boğazköy), Γαλατάρια (Avcilar), Γενί Μαχαλές (Yenimahalle), Γρύπες (Cifitburgaz, σήμερα Bagcilar), Δέρκος (Terkos, σήμερα Durusu), Ερμενίκιοϊ (Ihsaniye), Θεραπειά (Tarabya), Ιμβροχώρι (Imrahor), Καλλιό (Esenyurt), Καλφάς (σήμερα Mahmutbey-Bagcilar), Καστανιές (Kestanelik), Κιουτσούκκιοϊ (Kucukkoy), Λαζάρκιοϊ (Yazlik), Λίτρες (Litros, σήμερα Esenler), Μακροχώρι, Μπαχτσέκιοϊ (Bahçeköy), Νειχωράκι (Yenikoy), Νταγιάκαντιν, Ντελίγιουνους (Boyalik), Ντομούζντερε (Gumusdere), Νύμφες (Kocasinan), Οκλαλή (Oklali), Πύργος (Kemerburgaz), Ρήγιον ή Μικρόν Ζεύγμα (Kucuk Cekmece), Σαφράς (Sefakoy), Τάρφας (Orencik), Τζελέπκιοϊ (Celepköy), Τζεμπετζή (Sultanciftligi), Τσανάκτσα (Tsanaktsa), Τσιφλίκκιοϊ (Çiftlik)  και Φαναράκι (Rumeli Feneri).

[3] Άρης Τσοκώνας «Μητρόπολις Δέρκων», εκδόσεις Ιστός και Ιερά Μητρόπολις Δέρκων, Πόλη 2015.

[4] Σὲ χειρόγραφο πωλητήριο ἀκινήτου τοῦ 1911 ἡ πωλήτρια ἀναγράφεται ὡς: «…κάτοικος τοῦ χωρίου Βογάζ-Κιοϊ, Ἑλληνορθόδοξος…»

[5] Ἄρης Τσοκώνας, «Μητρόπολις Δέρκων», ἐκδόσεις Ἰστὸς καὶ Ἱερὰ Μητρόπολις Δέρκων, Πόλη 2015.





Η εκκλησία του Μπογάζκιοϊ που κατασκευάστηκε το 1890 και πρόσφατα την μετέτρεψαν οι Τούρκοι σε τζαμί, ενώ παλαιότερα χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη και ως βιοτεχνία γαλακτοκομικών.


Για το Βογάζκιοϊ αναγράφονται τα εξής στο περιοδικό ΘΡΑΚΙΚΑ[1]: «Μπογάζκιοϊ· μεσόγειον χωρίον, προς Α του μικρού Αρναούτκιοϊ και ΝΔ του Πύργου, κείται εις στενωπόν παρά τον ποταμόν Αλήμπεη-σουγιού.

Ο Καλέμης μας πληροφορεί ότι το 1884 είχε 260 οικογενείας Χριστιανών, εκκλησίαν της Αγ. Παρασκευής και σχολεία παλαιά και ετοιμόρροπα, μαρτυρούντα ότι το χωριό ενωρίτατα είχε φροντίσει δια την μόρφωσιν των παιδιών του. Η σχολἠ του ήτο μικτή· είχεν υπέρ τους 70 μαθητάς υπό έναν διδάσκαλον, ασφαλώς διδάσκοντα αλληλοδιδακτικώς· εμισθοδοτείτο από τα ενοίκια των κοινοτικών κτημάτων με 30 λίρες Τουρκίας. Ο εκπαιδευτικός έλεγχος της Μητροπόλεως του Μαΐου 1911 εις το Μπογάζκιοϊ εύρε σχολείον κατηρτισμένον και διδάσκαλον προοδευτικόν.

Και το χωρίον αυτό διελύθη τον Μάϊον 1924 μετά την υπογραφήν της ανταλλαγής (30 Ιανουαρίου 1923). Οι κάτοικοί του συνωκίσθησαν εν μέρει εις το χωρίον Φιλώτας ή Τσαλτζιλάρ, νοτίως της λίμνης Βεγορίτου και άλλοι εις το Ακιντζιλάρ και Καρασινάν του νομού Εδέσσης ως γεωργοί».

Σχετικά με την εκκλησία και τα σχολεία του χωριού, ο Άρης Τσοκώνας στο βιβλίο του «Μητρόπολη Δέρκων» αναφέρει: «…Σε οθωμανικό έγγραφο ημερομηνίας 8 Σεπτεμβρίου 1880 υπάρχει αίτηση των χωρικών και άδεια των αρχών για ανέγερση εκκλησίας  στο όνομα της Αγίας Τριάδας, προϋπολογισμού 157.000 γροσιών. Στο Ημερολόγιον των Εθνικών Φιλανθρωπικών Καταστημάτων του έτους 1906, αναφέρεται ότι εκτός της παλιάς εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής πάνω στο λόφο, συνεχίζει η οικοδομή του μεγαλοπρεπούς ναού της Αγίας Τριάδας μέσα στο χωριό. Την ίδια χρονιά λειτουργούσαν και δύο σχολεία. Το αρρεναγωγείο στο παλιό κτήριο πάνω στον λόφο και το παρθεναγωγείο σε κομψή οικοδομή, χτισμένη το 1893 κοντά στην εκκλησία…»


Διαβάστε σχετικά με τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Μπογάζκιοϊ την 13 Ιουνίου 1924: https://plagia-paionias.blogspot.com/2020/06/13-1924.html?m=1



Το ποτάμι του Μπογάζκιοϊ

[Πηγή φωτογραφίας: Στάλθηκε από τον κ. Σπύρο Μωυσάκη και προέρχεται από τον Σύλλογο Θρακιωτών Φιλώτα]

Επαρκείς πληροφορίες λαμβάνουμε για το Βογάζκιοϊ από τον Σπύρο Κ. Αρβανιτάκη και περιλαμβάνονται στο βιβλίο της βιογραφίας του[1]. Ο Σπύρος Αρβανιτάκης κατά την περίοδο του ξεριζωμού το 1924 ήταν 17 ετών, ανήκει στη γενιά των ξεριζωμένων. Σχετικά με το δημοτικό σχολείο του χωριού αναφέρει: «...ήταν χτισμένο στο ψηλότερο σημείο του χωριού, ήταν μονοόροφο κτίριο με δύο αίθουσες διδασκαλίας. Στην αυλή του σχολείου υπήρχε μια φλαμουριά κι από ένα της κλαδί ήταν κρεμασμένο ένα σιδερένιο σήμαντρο. Ποιο κάτω από το σχολείο υπήρχε μια μεγαλύτερη αυλή, εκεί οι μαθητές κάνανε γυμναστική. Απέναντι από εκείνη την αυλή βρίσκονταν η παλιά εκκλησία του χωριού και τα νεκροταφεία.» Για την εκείνη παλιά εκκλησία αναφέρεται πως «...ήταν χτισμένη από καταβολής του χωριού, είχε παλιές βυζαντινές εικόνες και λιγοστό φως έμπαινε από τα μικρά της παράθυρα». Για την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής αναφέρει πως «χτίστηκε όταν βελτιώθηκε η οικονομική κατάσταση των κατοίκων, ήταν βασιλικού ρυθμού με ψηλό καμπαναριό, πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, ψηλές κολώνες και καλοδουλεμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο και ήταν χτισμένη δίπλα στον ποταμό Βορβύση (Αλήμπεη)». Αναφέρει πως υπήρχε και ένα εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής που «...βρισκόταν σε μια όμορφη τοποθεσία με δυο πανύψηλα δέντρα, έναν τεράστιο αιωνόβιο πλάτανο και μια ψηλή βελανιδιά, κάτω από αυτά τα δέντρα ήταν το αγίασμα και η κρήνη. Στο ξωκλήσι της Αγία Παρασκευής γινόταν η θεία λειτουργία στις 26 Ιουλίου στη γιορτή της Αγίας Παρασκευής όπου γινόνταν τριήμερο πανηγύρι που προσέλκυε κόσμο από τα γύρω χωριά αλλά καί την Κωνσταντινούπολη». Σχετικά με το ύψωμα που δέσποζε του χωριού, αναφέρεται πως είχε το τοπωνύμιο Πύργος. «Στην κορφή του Πύργου υπήρχε πλάτωμα όπου πήγαιναν τα κορίτσια τις γιορτές και χόρευαν. Από το ύψωμα αυτό φαίνονταν όλο το χωριό που είχε 400 περίπου σπίτια». Αναφέρει επίσης πως πριν περάσει κανείς την γέφυρα του ποταμού Βορβύση και πριν μπει στο χωριό, συναντούσε τον νερόμυλο με τις κερασιές και μπαξέδες. Στα δυτικά του χωριού, προς το τουρκικό χωριό Μπουκλουτζέ ήταν τα χωράφια και τα αλώνια. Στη διαδρομή από το χωριό προς το Αρναούτκιοϊ ήταν τα αμπέλια του χωριού. Σχετικά με τις ασχολίες των κατοίκων αναφέρει πως «...εκτός από τη γεωργία ασχολούνταν και με το εμπόριο κάρβουνου. Τα κάρβουνα τα παρήγαγαν από την ξυλεία των βουνών και τα πουλούσαν στην Κωνσταντινούπολη». Για τις αγροτικές εργασίες οι κάτοικοι είχαν βουβάλια.

Ο Σπύρος Κ. Αρβανιτάκης αναφέρει και κάποια συμβάντα: Το πρώτο έγινε την 18 Ιανουαρίου 1920 όταν Τουρκικά αποσπάσματα περικύκλωσαν το χωριό για να συλλάβουν Έλληνες αντάρτες (τσετατζήδες), «...τη μέρα εκείνη οι Τούρκοι κάλεσαν τον κοινοτάρχη του χωριού που ήταν ο Χρήστος Πανταζής να συνάξει τους κατοίκους του χωριού κοντά στην τοποθεσία Πύργος. Ερεύνησαν τα σπίτια του χωριού και τελικά συνέλαβαν έναν αντάρτη, τον Μουχλούζη που έμενε απέναντι από την εκκλησία κι ήταν κρυμμένος στο σπίτι της ξαδέρφης του, κοντά στο σχολείο [...] Συνέλαβαν επίσης κάποιους χωριανούς στα σπίτια των οποίων βρέθηκαν όπλα και οδηγήθηκαν στις φυλακές της Τσατάλτζας».

Το δεύτερο συμβάν έγινε «...Μια μέρα το καλοκαίρι του 1920 αποφασίσαμε με μερικά παιδιά να πάμε στο Χαντέμκιοϊ, που απείχε από το χωριό 15 χιλιόμετρα, για να δούμε του Έλληνες Στρατιώτες...» Το Χαντέμκιοϊ ήταν και το όριο την ελληνικής κυριαρχίας στην Ανατολική Θράκη. «...ύστερα από λίγες μέρες ένας ουλαμός με δύο αξιωματικούς και στρατιώτες ήλθαν στο  χωριό μας...» ανταποδίδοντας την επίσκεψη και έγινε δεκτό στο Βογάζκιοϊ μέσα σε ένα κλίμα ενθουσιασμού. Στην είσοδο του χωριού τους έγινε θερμή υποδοχή από τους δημογέροντες και τους χωρικούς αφού από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, είχε να πατήσει τα ελληνικά χώματα ελληνικός στρατός!

Το τρίτο συμβάν έγινε το Πάσχα του 1924, το τελευταίο πριν τον ξεριζωμό, «...Εκείνη τη μέρα οι Τούρκοι σκότωσαν πέντε παλληκάρια του χωριού που τα βρήκαν να βόσκουν τις καμήλες στα γύρω βουνά...»

Για τον ξεριζωμό, ο Σπύρος Κ. Αρβανιτάκης μας πληροφορεί για την ακριβή ημερομηνία που όρισε η Επιτροπή Ανταλλαγών για την εγκατάλειψη του χωριού. Ήταν η 13η Ιουνίου 1924. Όλοι οι κάτοικοι οδηγήθηκαν εκείνη τη μέρα στο προάστειο της Κωνσταντινούπολης, Άγιο Στέφανο κι επιβιβάστηκαν στα πλοία με προορισμό την Αρετσού της Θεσσαλονίκης.



[1] «Σπύρος Κ. Αρβανιτάκης – Τετράδια Μνήμης (Η βιογραφία μου – Κείμενα Miscellanea)» επιμέλεια  Κωνσταντίνος Σ. Αρβανιτάκης – 2009 – Eκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESS.


Πλάτανος της κατεδαφισμένης πια, εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής, στο Μπογάζκιοϊ. 
Είχε φυτευτεί όταν πρωτοχτίστηκε ο ναός.
[Πηγή φωτογραφίας: Στάλθηκε από τον κ. Σπύρο Μωυσάκη και προέρχεται από τον Σύλλογο Θρακιωτών Φιλώτα]


Διωγμοί - Στο βιβλίο «Μαύρη Βίβλος Διωγμών και Μαρτυρίων του εν Τουρκία Ελληνισμού, 1914–1918»  Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως 1919, στην ενότητα «Διωγμοί και μαρτύρια του εν Θράκη ομογενούς πληθυσμού» στο κεφάλαιο Η΄ «Επαρχία Δέρκων» σελ.49 αναφέρονται τα εξής σχετικά με το χωριό κατά την περίοδο του Α΄ βαλκανικού πολέμου: «Ο εκ των προκρίτων του χωρίου Βογάζκιοϊ Ιωάννης Σερετάκης, δαρείς ανηλεώς και αλυσσοδεθείς περιεφέρετο επί ώρας ολοκλήρους ανα τας οδούς του χωρίου ως ο έσχατος των κακούργων. Το αυτό υπέστησαν και δύο έτεροι των προκρίτων· δράσται της βιαιοπραγίας ταύτης υπήρξαν αυτοί ούτοι οι χωροφύλακες».

Στις 18 Ιανουαρίου του έτους 1920, Τούρκοι στρατιώτες συνέλαβαν στο Βογάζκιοϊ Έλληνες ένοπλους χωρικούς. Το Πάσχα του έτους 1924, οι Τούρκοι δολοφόνησαν 5 κατοίκους του χωριού που βρέθηκαν να βόσκουν τα ζώα τους στο βουνό.[1]

 

Σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ[2] του 1920, υπό τον τίτλο «Το κίνημα της Ανδριανουπόλεως – Επίκειται η κατάληψις ολοκλήρου της Θράκης», αναφέρονται τα παρακάτω σχετικά με την τρομοκρατία που ασκούσαν οι Τούρκοι, την εποχή εκείνη, στο χωριό Βογάζκιοϊ: «Ἀγγέλεται ἐκ Τσατάλτζας ὅτι ἡ νεοτουρκικὴ ὀργάνωσις ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Θράκῃ ἐντείνει βαθμηδὸν ἔτι μᾶλλον τὴν δρᾶσιν της. Ἀξιωματικοὶ (Τοῦρκοι) τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς στρατολογοῦν βίᾳ τοὺς Τούρκους εἐσπράττοντες ἐπίσης βίᾳ φόρους διὰ τὴν συντήρησίν των. Ὅπλα καὶ πολεμοφόδια διανέμονται εἰς τοὺς Τούρκους. Οἱ Τοῦρκοι ἐπετέθησαν διὰ πολυβόλων κατὰ τοῦ χωρίου Μπογάζκιοϊ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους ὥρας ἔρριπτον βροχὴν σφαιρῶν. Ἐφονεύθησαν δύο ἔγγυοι γυναῖκες, εἷς νέος καὶ πολλὰ ζῶα. Αἱ οἰκίαι εἶναι διάτρητοι ἐκ σφαιρῶν. Ἐλεηλατήθη ἡ ἐκκλησία τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, τῆς ὁποίας αἱ εἰκόνες, ἀφοῦ ἐποδοπατήθησαν, ἐθραύσθησαν διὰ πελέκεων. Αἱ ἀρχαὶ εἰσπράττουν διὰ τῆς βίας, τοὺς καθυστερουμένους φόρους μὴ λαμβάνουσαι ποσῶς ὑπ’ ὄψει, τὰ ἐξ ἐπιτάξεων χρέη τοῦ τουρκικοῦ Κράτους πρὸς τοὺς Χριστιανούς. Πρὸ τῆς τρομοκρατίας ταύτης οἱ Χριστιανικοὶ πληθυσμοὶ ἐζήτησαν καὶ πάλιν, ἵνα καταληφθῇ ἡ Θράκη ὑπὸ συμμαχικῶν στρατευμάτων». 

Σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ[3] του 1921, υπό τον τίτλο «Τὰ ἐν Τσατάλτζη – Δικαιολογία μίας ἐπιθέσεως» αναγράφονται τα σχετικά με το Βογάζκιοϊ και την ευρύτερη περιοχή: «Κατὰ τὰς τουρκικὰς ἐφημερίδας τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὁ ἐκεῖ ἀρχηγὸς τῆς τουρκικῆς χωροφυλακῆς ἐδήλωσεν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐν τῇ περιφερεία Μετρῶν-Τσατάλτζας αὐξάνονται οἱ λόχοι τῆς τουρκικῆς χωροφυλακῆς ἐπὶ τοσοῦτον καὶ οἱ Ἕλληνες αὐξάνουν τοὺς ἐπὶ τῶν συνόρων ἰδικούς των. Ὁ Τοῦρκος ἀρχηγὸς ἀπέδωκε τὴν τελευταίαν ἐπίθεσιν τῶν Τούρκων χωροφυλάκων κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ χωρίου Μπογάζκιοϊ τῆς Τουρκίας εἰς ἀπείθιαν τῶν κατοίκων αὐτοῦ εἰς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην

Στη σύγχρονη Τουρκία οι περισσότερες ελληνικές εκκλησίες αφέθηκαν να καταστραφούν. Στην οδό Milli Egemenlik βρίσκεται η εκκλησία του Βογάζκιοϊ που κατασκευάστηκε το 1890, οι Τούρκοι την έχουν μετατρέψει σε τζαμί ενώ πρώτα την διατηρούσαν, σε άθλια κατάσταση, ως αποθήκη και στη συνέχεια ως βιοτεχνία γαλακτοκομικών![4]



[1] Κωνσταντίνος Σ. Αρβανιτάκης, «Σπύρος Κ. Αρβανιτάκης – Τετράδια Μνήμης», 2009, εκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESS.

[2] Εφημερίδα «Μακεδονία» της 10 Μαρτίου 1920.

[3] Εφημερίδα «Μακεδονία» της 5 Αυγούστου 1921.

[4] Σχετικό άρθρο από τουρκική εφημερίδα https://emlakkulisi.com/1989-yilinda-bogazkoy-cami-mandira-olarak-kullaniliyormus/355688



Στις κάτω εικόνες είναι τα σχέδια (κάτοψη και πλάγια όψη) που είχαν υποβληθεί για την ανέγερση της νέας εκκλησίας στο Μπογάζκιοϊ στα τέλη του 18ου αιώνα. Πηγή εικόνων κ. Selimcan Vural.































Εγκατάσταση των Βογαζιωτών στην Ελλάδα - Στις 13 Ιουνίου 1924 οι Έλληνες κάτοικοι του Βογάζκιοϊ υποχρεώθηκαν, από την Συνθήκη που όριζε την Ανταλλαγή Πληθυσμών, να φορτώσουν τα πράγματά τους σε κάρα και να φύγουν από το χωριό, ενώ είχαν ήδη αφιχθεί στο Βογάζκιοϊ οι τούρκικοι πληθυσμοί που μετακινήθηκαν από τις ελληνικές περιοχές[1]. Σύμφωνα με την έρευνα της ιστοσελίδας «Στα Πλάγια Παιονίας»[2] κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924, οι κάτοικοι του Μπογάζκιοϊ που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το χωριό, αφίχθηκαν στην Ελλάδα. Το 65,5% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στο χωριό Φιλώτας Φλωρίνης. Το 19% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στο χωριό Καρασινάν (Πλάγια) Παιονίας στο Κιλκίς. Το 5% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στο χωριό Δογάνης Παιονίας στο Κιλκίς. Το 2% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στο χωριό Νικηφόρος Δράμας. Το 2% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στο χωριό Ν. Ραιδεστός Θεσσαλονίκης. Το υπόλοιπο 6,5% των οικογενειών εγκαταστάθηκαν στα χωριά Μακρυχώρι Καβάλας, Βερτσιανή Σερρών, Γραβούνα Καβάλας, Ζαρκαδιά Καβάλας, Καβακλί Θεσσαλονίκης, Άγιοι Απόστολοι Πέλλης, Άσσυρος Θεσσαλονίκης, Καριώτισσα Γιαννιτσών, Κουντουργιώτισσα Πιερίας, Κρύα Νερά Καστοριάς, Μυροβλήτης Δράμας, Νέα Μανωλάδα, Τσομπλέκ Δερέ και Ρουσοχώρι Ηρακλείου.



[1] «Σπύρος Κ. Αρβανιτάκης – Τετράδια Μνήμης (Η βιογραφία μου – Κείμενα Miscellanea)» επιμέλεια  Κωνσταντίνος Σ. Αρβανιτάκης – 2009 – Eκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESS.

[2] Έρευνα της ιστοσελίδας «Στα Πλάγια Παιονίας» http://plagia-paionias.blogspot.com, ύστερα από ανάλυση του «Ονομαστικού ευρετηρίου αγροτών προσφύγων» της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων, Αθήνα, 1928, που περιλαμβάνει ονομαστικούς καταλόγους προσφύγων με αναγραφή του τόπου καταγωγής τους και του τόπου εγκατάστασής τους στην Ελλάδα. Στην καταμέτρηση λαμβάνονται υπόψιν μόνο οι αρχηγοί των οικογενειών και δεν καταμετρούνται τα μέλη των οικογενειών και οι κληρονόμοι. Επίσης δεν περιλαμβάνονται στο σύνολο των προσφύγων οι διπλοεγγραφές στις καταστάσεις λόγω διπλών επωνύμων, διατηρώντας μόνο την μία εγγραφή.


Διαβάστε ολόκληρο το δημοσίευμα του Θοδωρή Π. Μποράκη για το χωριό Μπογάζκιοϊ της Ανατολικής Θράκης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΝΔΟΧΩΡΑ τον Δεκέμβριο 2020. Εδώ θα βρείτε το δημοσίευμα: https://plagia-paionias.blogspot.com/2021/02/blog-post_26.html



[1] «ΘΡΑΚΙΚΑ σύγγραμα περιοδικον εκδιδόμενον υπό του εν Αθήναις «Θρακικού Κέντρου». Τόμος 19ος , Εν Αθήναις 1939». Θεματική ενότητα: «Το δέλτα του Βυζαντίου» του Μιλτ. Σαράντη.
[2] «ΘΡΑΚΙΚΑ, σύγγραμα περιοδικον εκδιδόμενον υπό του εν Αθήναις «Θρακικού Κέντρου». Τόμος 13ος , Εν Αθήναις 1940». Θεματική ενότητα: «Από την Ανατολικήν Θράκην – Η επαρχία Δέρκων» σελ. 140 [27. Μπογάζκιοϊ] του Αθ. Γαϊτάνου – Γιαννιού. 
[3] Από το βιβλίο: «Σπύρος Κ.  Αρβανιτάκης – Τετράδια Μνήμης» επιμέλεια  Κωνσταντίνος  Σ.   Αρβανιτάκης – 2009 – εκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESS.


ΕΚΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΠΟΓΑΖΚΙΟΪ


Οικογένεια Ανεστάκη από το Μπογάζκιοϊ. Η φωτογράφηση έγινε στην Κωνσταντινούπολη το 1908 στο φωτογραφείο έναντι γέφυρας Γαλατά. Από το αρχείο του κ. Νίκου Βεράνη.



Ερειπωμένο ελληνικό σπίτι στο Μπογάζκιοϊ τη δεκαετία του 1980. 60 χρόνια από τον καιρό της Ανταλλαγής Πληθυσμών. Από το αρχείο του κ. Άγγελου Φυλάκη. 


Παλιό σπίτι στο χωριό Μπογάζκιοϊ το 1987. Από το αρχείο του κ. Γιάννη Στρατάκη.